Tramwaje historyczne w Krakowie

SN1 - 37

20 stycznia 1913 roku w Krakowie otwarto pierwszą linię tramwaju normalnotorowego. Do jej obsługi na przełomie 1912 i 1913 roku zakupiono 10 wagonów, oznaczonych w naszym mieście symbolem SN1, wyprodukowanych przez zakłady w Sanoku.

 

W 1913 roku liczba wozów powiększyła się o kolejne 16 sztuk z Sanoka. W tym samym roku Kraków otrzymał kolejne 7 sztuk tych pojazdów, tym razem wyprodukowanych przez fabrykę w austriackim Grazu. To właśnie od tego miasta wzięła się późniejsza nazwa SN1. W Krakowie określano je mianem „grackich”. Równolegle z dostawami nowego taboru silnikowego w warsztatach własnych KMKE zaczęto montować wagony doczepne typu PN1. W sumie w latach 1912 - 1920 zbudowano 20 przyczepek, nazwanych przez krakowian "wiatrówkami". Budowa nowych linii tramwajowych, a co za tymi idzie, zwiększenie zapotrzebowania na wagony silnikowe, skutkowało przebudową w latach 1928 - 1936 sześciu wagonów doczepnych na pojazdy silnikowe. Dodatkowo, jeden wóz silnikowy zbudowany został w warsztatach KMKE od podstaw. W końcowym rezultacie w Krakowie eksploatowanych było 40 wagonów SN1 oraz 14 wagonów PN1.  

 

Tramwaje SN1 były identyczne jak eksploatowane w tym samym czasie wozy w Wiedniu. Mierzyły 10 650 mm długości i ważyły 13 ton. Wnętrze wagonu podzielone zostało na przedziały klasy I i II oszkloną ścianką działową z suwanymi drzwiami. Przedziały wyposażone były w dwie podłużne ławki usytuowane wzdłuż ścian. W pierwszej klasie ławki obite były skórą, w drugiej klasie natomiast ławki wyłożone drewnem. Z początkiem lat 20-tych zlikwidowano podział na klasy i zdemontowano drzwi w ściance. Pomosty były oszklone i oddzielone od wnętrza wagonu drzwiami przesuwnymi.

 

W 1956 roku rozpoczęto kasacje „Gracówek”. Niektóre wagony po wycofaniu z liniowej eksploatacji pełniły funkcję wozów gospodarczych. Pierwsze normalnotorowe tramwaje krakowskie ostatecznie zniknęły z ulic miasta w 1969 roku. Wagony typu SN1 kursowały po ulicach Krakowa przez 58 lat i stanowiły charakterystyczny element w widoku miasta. 

 

W roku 1995, w 120-lecie komunikacji miejskiej w Krakowie, MPK odbudowało tramwaj typu SN1. Zrekonstruowano go na podstawie trzech ocalałych, ale będących w złym stanie wagonów tego typu i przywrócono mu pierwotny numer 37. Tramwaj ten, jako jedyny, po pół wieku powrócił na Rynek Główny. Tuż po odbudowie prezentowano go tam przez kilka dni. Potem wynajęty został przez jedną z telewizji prywatnych i stał na krakowskim rynku przez kilka miesięcy.

 

W maju 2009 roku, "Gracówka" powróciła do pierwszej krakowskiej zajezdni tramwajowej przy ulicy św. Wawrzyńca. Tramwaj, jak przed wiekiem, zajął miejsce w historycznej hali, tym razem w towarzystwie innych zabytkowych krakowskich tramwajów. Dodatkowo, krakowskie MPK wykonało replikę wagonu PN3 - 555, przeznaczoną specjalnie do kursowania z SN1. Odtąd, "Gracówka" okazjonalnie pojawia się na ulicach Krakowa, zarówno solo jak i ze swoją "nową" doczepką. Starszym krakowianom przypomina "dawne dobre czasy", a młodszym stwarza szansę spotkania z przeszłością "na żywo".

 

Dane techniczne
Typ SN1
Rodzaj wagonu Silnikowy
Producent Sanok, Graz, KST, KMKE
Lata produkcji 1912 - 1936
Szerokość toru [mm] 1435
Długość całkowita [mm] 10650
Masa własna [t] 13,2
Liczba osi 2
Liczba silników 2
Moc silnika [kW] 33

Wagon SN1- 37 n...
Gracówka w Rynk...
Wagon SN1 na pę...
SN1 podczas jed...
Od maja 2009 ro...

Zaloguj się, aby dodawać komentarze.

Zdjęcie tygodnia

Zaloguj się

Odwiedza nas 233 gości oraz 2 użytkowników.