Trasa podmiejska do Konstantynowa i Lutomierska

Jest jedną z najpiękniejszych i najbardziej klimatycznych tras tramwajowych w Polsce. Powstała przed stu laty i do dnia dzisiejszego prowadzi z Łodzi przez Konstantynów do Lutomierska, który jest jedyną wsią w Polsce, obsługiwaną przez komunikację tramwajową.

 

Łódź na przełomie XIX i XX wieku była wielkim ośrodkiem przemysłowym. Nie dziwi więc fakt, że już w 1898 roku na terenie miasta uruchomiono pierwszą linię tramwaju elektrycznego. Szybko dostrzeżono zalety tego środka transportu, co przyczyniło się do dalszej rozbudowy sieci. Niemal od razu zdecydowano również o połączeniu torami tramwajowymi Łodzi z miejscowościami położonymi na jej obrzeżach. W ten sposób powstały trasy do Zgierz w 1901 roku czy do Pabianic w 1905. Dopiero w 1910 roku oddano do użytku torowisko do Aleksandrowa Łódzkiego, a także do Konstantynowa, który był pierwszym odcinkiem interesującej nas trasy do Lutomierska.

 

Torowisko tramwaju podmiejskiego wytyczono z centrum Łodzi wzdłuż obecnej ulicy Legionów, Konstantynowskiej, a na terenie Konstantynowa wzdłuż ulicy Łódzkiej i Jana Pawła II. Właścicielem linii były Łódzkie Wąskotorowe Elektryczne Koleje Dojazdowe. Pierwsza końcówka trasy zlokalizowana została przy obecnym placu Kościuszki w Konstantynowie, zwanym wówczas Małym Rynkiem. Trasę uroczyście uruchomiono w dniu 17 grudnia 1910 roku. Jej obsługę zapewniły czteroosiowe wagony GE58, popularnie zwane "Berlinkami", które sprowadzono do nowopowstałej zajezdni Brus, zbudowanej specjalnie do obsługi linii konstantynowskiej.

 

W dniu 1 lipca 1929 roku oddano do użytku przedłużenie trasy tramwajowej z Konstantynowa do Lutomierska. Początkowo, torowisko kończyło się przed rzeką Ner, w miejscu skrzyżowania dróg do Lutomierska, Kazimierza i Aleksandrowa. W 1931 roku ukończono budowę mostu na rzece Ner, dzięki czemu tramwaje dotarły do Lutomierska. Co ciekawe, końcówka tramwaju zlokalizowana została na ulicy Kościuszki, a więc nieco dalej, za obecnym placem Jana Pawła II, gdzie dziś znajduje się pętla, oddana do użytku w 1957 roku.

 

Mijanka w Konstantynowie przy placu Kościuszki funkcjonowała do 1954 roku. Wówczas uruchomiono nową mijankę w rejonie Parku Miejskiego przy obecnym Placu Wolności. W 1971 roku w miejscu tym zbudowano trójkąt służący do zawracania tramwajów jednokierunkowych lub dwukierunkowych bez potrzeby przełączania silnikowego wagonu na przód składu. Końcówka ta nosi nazwę Plac Wolności i jest jedną z ostatnich tego typu rozwiązań w naszym kraju.

 

Pierwsze tramwaje kursujące do Konstantynowa, a później do Lutomierska, nie posiadały numeru linii. Tuż po wojnie, w 1948 roku Łódzkie Wąskotorowe Elektryczne Koleje Dojazdowe, dotychczas obsługujące trasę do Lutomierska, weszły w skład powstającego Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego, który dwa lata później przekształcono w Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne. Na początku 1956 roku łódzkie linie podmiejskie oznaczone zostały numerami z przedziału od 41 do 46. Linia do Lutomierska otrzymała numer 43, natomiast od 1959 roku kursy skrócone do Konstantynowa oznaczano numerem 43 bis.

 

Przedwojenne "Berlinki" na początku lat sześćdziesiątych zastąpione zostały przez wozy typu Konstal 5N, które kursowały tu nawet w składach trójwagonowych. Stan ten utrzymał się do przełomu lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych dwudziestego wieku. Dopiero w 1990 roku zajezdnia Brus otrzymała pierwsze używane wagony przegubowe typu GT6, sprowadzone do Łodzi z Bielefeld. Niedługo później, na trasie do Lutomierska zaczęły również pojawiać się pierwsze wozy typu 803N, sprowadzone do Brusa z innych łódzkich zajezdni. Dopiero jednak pod koniec października 1991 roku ostatecznie wycofano z ruchu wszystkie dwuosiowe wagony. 

 

W dniu 1 lutego 1994 roku zaszły kolejne poważne zmiany, które również dotknęły trasę podmiejską do Lutomierska. Jej obsługę przejęła bowiem utworzona specjalnie w tym celu spółka "Tramwaje Podmiejskie". Przez kolejne 18 lat właśnie ten przewoźnik zapewniał tabor dla linii numer 43 i 43 bis, który wcześniej otrzymał do tego celu z łódzkiego MPK. Były to 3 wozy GT6 i 12 wozów 803N. W latach 2005 - 2006 na trasie do Lutomierska testowano wóz M8S z Essen. Natomiast stopniowo od 2010 roku do obsługi linii lutomierskiej kierowano używane wagonów GT6, sprowadzone z Grudziądza.

 

Po osiemnastu latach, w dniu 1 kwietnia 2012 roku MPK Łódź wchłonęło obie spółki tramwajowe, obsługujące linie podmiejskie. Równocześnie z ruchu wycofano ostatnie wozy typu 803N. Było to możliwe nie tylko z powodu zastąpienia ich przez używane wagony z Grudziądza. W tym samym dniu bowiem zlikwidowano linię tramwajową numer 43 bis, wydłużając do Konstantynowa linię numer 9, która dotychczas kończyła na pętli "Zdrowie". Dzięki temu, na interesującej nas linii tramwajowej po raz pierwszy pojawiły się wozy typu 805Na. Składy na stałe kursują na dziewiątce do Konstantynowa, natomiast solówki początkowo pojawiały się na linii 43. Później jednak zastąpione zostały przez wozy GT6. 

 

Obecnie trasa linii tramwajowej do Lutomierska prowadzi niemal cały czas równolegle wzdłuż drogi wojewódzkiej numer 710 i na całej długości jest jednotorowa. Tramwaje mogą się mijać na 7 mijankach oraz na pętli w Lutomiersku. Stan torowiska jest bardzo zróżnicowany. Zdecydowanie w najlepszym stanie jest odcinek do Konstantynowa, gdzie w ostatnich latach prowadzony był remont generalny torowiska. Fragment do Lutomierska znajduje się w znacznie gorszym stanie, jakkolwiek także i tu niedawno prowadzone były pewne inwestycje. Całkiem nieźle prezentuje się pętla w samym Lutomiersku. Odnowiono również stalowy most na rzece Ner, który jest zdecydowanie najbardziej charakterystycznym elementem trasy.

 

Na koniec jeszcze pewna ciekawostka. W Konstantynowie na placu Kościuszki, w rejonie miejsca, gdzie znajdowała się pierwsza końcówka trasy, w styczniu 2014 roku postawiono pomnik w postaci wagonu 2N2 numer 282. Pojazd ten stanowić ma pamiątkę linii 43 bis, która przez wiele lat kursowała do Konstantynowa. Wagon został bardzo ładnie wkomponowany w otoczenie odnowionego placu. Tuż obok tramwaju pojawiły się tablice informacyjne, przypominające zarówno historię trasy tramwajowej, linii numer 43 bis, jak i samego pojazdu.

 

Trasa tramwajowa do Lutomierska, mimo wielu zawirowań i zmian szczególnie w ostatnich latach, wciąż zachowała swój małomiasteczkowy i wiejski klimat. Obecnie, jazda tramwajem z centrum Łodzi do Konstantynowa zajmuje około 35 minut, natomiast do Lutomierska 60 minut. Wprawdzie nie przejedziemy się już jednym z charakterystycznych wagonów 803N, ale za to używane wozy GT6 zapewniają nieco lepszy komfort podróży. Stąd zachęcam do niezwykłej podróży tramwajem na wieś, bo nie wiadomo jak długo stan obecny zostanie utrzymany.   

Wagon 803N - 3 ...
Wagon GT6 - 107...
Mijanka wagonów...
Skład 805Na na ...
Wagon 803N - 9 ...
Wagon GT6 - 103...
Wagon GT6 - 47 ...
Wagon 803N - 5 ...
Wagon 5N - 282 ...
Wagon 803N - 3 ...
Most na rzece N...
Wagon GT6 - 107...
Wagon 803N - 3 ...
Obecnie wagony ...

Zaloguj się, aby dodawać komentarze.

Zdjęcie tygodnia

Zaloguj się

Odwiedza nas 266 gości oraz 2 użytkowników.