Solaris Urbino 12
- Nadrzędna kategoria: Autobusy
- Kategoria: Autobusy eksploatowane w Krakowie
- Opublikowano: niedziela, 26, styczeń 2020 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 11264
W chwili wprowadzania do ruchu na ulicach Krakowa pierwszych autobusów marki Solaris Bus&Coach, firma ta była nowym, polskim producentem. Dziś pojazdy z charakterystycznym zielonym jamnikiem na ścianach czołowych dominują w naszym mieście, a starsze wozy zastępowane są przez reprezentantów najnowszej generacji.
Na początku dwudziestego pierwszego wieku firma Solaris Bus&Coach była jednym z najmłodszych, a zarazem najprężniej rozwijających się producentów taboru autobusowego zarówno dla krajowych jak i zagranicznych przedsiębiorstw komunikacyjnych. Fabryka w podpoznańskim Bolechowie powstała jako zakład produkcyjny niemieckiej firmy Neoplan. Od 2001 roku Solaris Bus&Coach był całkowicie polskim przedsiębiorstwem i dowodem na to, że także w naszym kraju można stworzyć produkt podbijający nie tylko europejskie, ale również światowe rynki.
Do jesieni 2003 roku krakowskie MPK pozostawało jednym z nielicznych dużych przedsiębiorstw komunikacyjnych w kraju, w którym nie był eksploatowany żaden autobus marki Solaris. Jedynymi pojazdami wyprodukowanymi w Bolechowie i jeżdżącymi w naszym mieście było pięć Neoplanów N4020, które zakupiono w 1997 roku, lecz wtedy jeszcze Solaris nie istniał.
Fatalny stan pochodzących z początku lat dziewięćdziesiątych Jelczy 120M, a także ciągła polityka odnowy taboru, były powodem ogłoszenia jesienią 2003 roku przetargu na 50 nowoczesnych autobusów niskopodłogowych. O wyborze firmy zadecydować miała cena, udział niskiej podłogi w pojeździe, a także ewenement w skali kraju - ilość prac montażowych, które mają być wykonane już w Krakowie, w należącej do MPK Stacji Obsługi i Remontów. Do przetargu stanął Jelcz oraz Solaris. Firma z Bolechowa wygrała, ponieważ zaproponowała większą ilość prac montażowych w naszym mieście.
Pierwsze pudła autobusów pojawiły się w Stacji Obsługi i Remontów pod koniec lutego 2004 roku. Kilka dni później do Krakowa przybyły dwa pierwsze pojazdy, złożone w Bolechowie, przy montażu których asystowali pracownicy krakowskiego MPK. Przez kilkanaście dni trwały próby i dostosowywanie autobusów do krakowskich warunków. W końcu w dniu 18 marca w Stacji Obsługi i Remontów podczas uroczystości, na której zjawili się przedstawiciele władz miasta, dyrekcji MPK S.A. w Krakowie oraz firmy Solaris Bus&Coach, oficjalnie oddano do eksploatacji dwa pierwsze pojazdy.
Już następnego dnia, 19 marca, Solaris Urbino 12 numer BU801 kursował na linii numer 502. Drugi autobus posłużył tymczasem jako wzór i pomoc przy montażu kolejnych pojazdów. BU802 pojawił się na mieście dopiero na początku kwietnia. W połowie miesiąca na ulice wyjechał pierwszy zmontowany w Krakowie Solaris numer BU803. Kolejne autobusy wprowadzano do ruchu sukcesywnie. 24 listopada 2004 roku uroczyście zakończono montaż ostatniego z nich, oznaczonego numerem BU850. Następnego dnia, razem z BU849, autobus wyjechał na miasto. Wszystkie Solarisy Urbino 12 przydzielone zostały do zajezdni w Bieńczycach. W Krakowie oznaczono je symbolem BU ( B - Bieńczyce, U - oznaczenie typu autobusu w MPK Kraków ) oraz numerem począwszy od 801 w górę. Wszystkie te pojazdy reprezentowały II generację autobusów Solaris Urbino.
Ciekawostkę w pierwszej partii pojazdów stanowił trzydziesty krakowski Solaris numer BU830. Był to bowiem tysięczny autobus tego typu, wyprodukowany przez firmę Solaris Bus&Coach. Z tego powodu, w pierwszych miesiącach eksploatacji, ściany boczne pojazdu ozdobione zostały dwoma dużymi zielonymi jamnikami z numerem 1000. W późniejszym okresie wóz ten posłużył do przetestowania nowego malowania, nawiązującego do schematu zastosowanego wcześniej po raz pierwszy na autobusach marki Mercedes. Solaris ten jako jedyny z pierwszej partii, posiadał taką kolorystykę.
Dzięki dobrej współpracy naszego MPK oraz bolechowskiej firmy, jesienią 2004 roku w Krakowie rozpoczął się montaż 45 Solarisów Urbino 12 dla Kowna. W kolejnych miesiącach realizowane były kontrakty dla innych miast, w tym również dla Norymbergi.
Solaris Urbino 12 jest autobusem w pełni niskopodłogowym. Dzięki odpowiedniej konstrukcji, w środku nie ma żadnych stopni. Jedynie niektóre siedzenia umieszczone są na podwyższeniach. Nadwozie autobusu jest konstrukcją samonośną. Kratownica podłogowa oraz szkielet zmontowane są ze stali nierdzewnej, pokrytej blachą, także nierdzewną. Pojazd napędzany jest silnikiem DAF zamontowanym w systemie wieżowym z tyłu, po lewej stronie pudła. Takie rozwiązanie pozwoliło znacznie obniżyć pojazd. Ułatwia także dostęp do komory silnika i innych urządzeń zlokalizowanych w pobliżu. Wadą takiego rozwiązania jest jednak znaczna powierzchnia, jaką zajmuje szafa silnika w środku, przez co brak jest z tyłu aż czterech miejsc w stosunku do innych pojazdów.
Silnik, spełniający normy ekologiczne EURO 3, oraz skrzynia biegów Voith ( od numeru BU831 montowane są skrzynie ZF ) pozwalają kierowcy na uzyskanie niezłych przyspieszeń w czasie jazdy. Solaris jest jednocześnie bardzo oszczędny dzięki temu, że zmiany biegów nie następuje przy najwyższych obrotach silnika. Takie rozwiązanie powoduje także, że silnik "nie wyje" tak jak ma to miejsce chociażby w Jelczach. Autobus bez trudu osiąga prędkość 70 km/h, przy której następuje niestety odcięcie dopływu paliwa. Ciekawym rozwiązaniem, zastosowanym już w krakowskich MANach jest retarder, czyli tak zwany zwalniacz. Umożliwia on hamowanie autobusu za pomocą silnika, przez co można uzyskać znaczne spowolnienie zużycia tarcz hamulcowych.
Wnętrze krakowskich Solarisów, moim zdaniem, nie zostało najlepiej zaprojektowane. Układ siedzeń w pojeździe testowym, który kursował po Krakowie w listopadzie 2003 roku, był zdecydowanie lepszy. Ponadto aż cztery miejsca siedzące zabiera wspomniana już szafa silnika. Zaletą są z kolei duże odsuwane okna, które zapewniają w pojeździe niezłą wentylację, lecz zachęcają także do znacznego wychylania się w czasie jazdy. Wnętrze pojazdu, poza otwieranymi oknami, może być wietrzone za pomocą dwóch wentylatorów zamontowanych w suficie autobusu. Kabina kierowcy wyposażona jest oczywiście w klimatyzację.
|
Solaris Urbino |
||
| Typ | Solaris Urbino 12 | |
| Numeracja | BU801 - 830 | BU831 - 850 |
| Klasa | MAXI, niskopodłogowy | |
|
Wymiary |
||
| Długość [mm] | 12000 | |
| Szerokość [mm] | 2550 | |
| Wysokość [mm] | 2850 | |
| Rozstaw osi [mm] | 5900 | |
| Zwis przedni [mm] | 2700 | |
| Zwis tylni [mm] | 3400 | |
| Masa całkowita [kg] | 18000 | |
|
Układ siedzeń |
||
| Liczba miejsc siedzących | 29 | |
| Typ siedzeń | wyścielane | |
| Liczba miejsc stojących | 75 | |
|
Układ drzwi |
||
| Z prawej strony | 2-2-2 pneumatyczne, otwierane do wewnątrz, dwuskrzydłowe |
|
|
Silnik |
||
| Marka i typ silnika | DAF PE183C | |
| Opis silnika | usytuowany z tyłu, wieżowo, z lewej strony, rzędowy, 6 cylindrów, 24 zawory, wyposażony w hamulec górski | |
| Moc silnika [kW] | 183 | |
| Pojemność [l] | 9.2 | |
|
Skrzynia biegów |
||
| Skrzynia biegów | Voith D 854.3 | ZF 5HP502C |
| Liczba biegów | 4 | |
|
Inne dane |
||
| Zawieszenie | pneumatyczne na miechach powietrznych z regulowaną wysokością | |
| Koła | 275/70 R 22,5 (przód solo, tył bliźniak) | |
| Hamulce | przód tarcza, tył podwójna tarcza (wentylowane przód i tył) | |
| Konstrukcja nośna | kratownica | |
| Wyposażenie liniowe | wyświetlacze R&G, diodowe, pomarańczowe | |
| Oświetlenie przestrzeni pasażerskiej | włączane w całości, dwurzędowe, dwa stopnie jasności (możliwość włączenia większej mocy oświetlenia tylko przy pracującym silniku) | |
| Blokady | blokady oporowe i przystankowe, hamulec parkingowy i postojowy | |
| Zapalanie i gaszenie | kluczykiem | |
| Wycieraczki | pionowe, na jednym silniczku, umieszczone na podszybiu | |
| Kabina | częściowo zabudowana z przeszklonymi drzwiami | |
| Ogrzewanie | programowane elektronicznie, 3 nagrzewnice + kaloryfer | |
| Prędkość maksymalna [km/h] | 72 | |
| Pojemność zbiornika paliwa [l] | 250 | |
|
Podziękowania dla kolegi Voith-a za udostępnienie powyższych danych technicznych. |
||
W wyniku dwóch przetargów na 15 i 20 dwunastometrowych, w pełni niskopodłogowych pojazdów, w 2008 roku do Krakowa trafiły kolejne Solarisy Urbino 12. Nowe autobusy różniły się od poprzednich nieco innym wyglądem zewnętrznym, zmienionym układem wnętrza, klimatyzacją przedziału pasażerskiego oraz monitoringiem. Dzięki dostawie Solarisów, z ruchu udało się wycofać wszystkie Jelcze 120M. Pojazdy z tej partii otrzymały numery od BU851 do BU885 i trafiły do zajezdni w Bieńczycach. Tu ciekawostkę stanowił wóz numer BU874, który był setnym Solarisem, eksploatowanym przez krakowskie MPK. On również doczekał się okolicznościowych dodatków na ścianach bocznych.
W 2009 roku ogłoszone zostały dwa kolejne przetargi, w wyniku których do Krakowa trafiło w sumie 18 Solarisów Urbino 12 oraz 5 Solarisów Urbino 18. Pojazdy te wyróżniły się na tle swoich poprzedników przede wszystkim wzorem malowania, nawiązującym do barw stosowanych w Mercedesach Citaro. W Solarisach zastosowano jednak jaśniejszy odcień koloru niebieskiego. Nowe autobusy trafiły do wszystkich trzech krakowskich zajezdni. Wola Duchacka otrzymała 12 krótkich pojazdów, Bieńczyce dalsze 6 krótkich, natomiast pięć przegubów poszło do zajezdni Płaszów. W późniejszym okresie, wszystkie wozy z tej serii trafiły do zajezdni w Bieńczycach.
Firma Solaris zwyciężyła również w największym przetargu w historii krakowskiego MPK na dostawę 100 autobusów, w tym 73 pojazdów dwunastometrowych oraz 27 przegubowców. Wyniki przetargu ogłoszono pod koniec marca 2011 roku. Premiera pierwszego autobusu przegubowego z tego zamówienia odbyła się 20 września 2011 roku na targach Transexpo w Kielcach. Na pojazdy dwunastometrowe musieliśmy czekać aż do przełomu lutego i marca 2012 roku. Wówczas to do zajezdni w Płaszowie przybyło pierwsze 20 nowych Solarisów Urbino 12. Jednocześnie, do zajezdni Bieńczyce przekazano Solarisy Urbino 12 i 18, zakupione w 2009 roku. Właśnie w tej zajezdni zgrupowane zostały wszystkie autobusy z zielonym jamnikiem, zakupione do Krakowa do 2009 roku. Nowsze egzemplarze w zdecydowanej większości stacjonowały w zajezdni w Płaszowie, za wyjątkiem czterech przegubowców dostarczonych w 2013 roku do zajezdni Wola Duchacka oraz pięciu dwunastometrowych pojazdów z przedziału od PU904 do PU908, przeniesionych z Płaszowa na Wolę Duchacką w 2014 roku.
Wiosną 2014 roku do Krakowa trafiła ostatnia partia 28 Solarisów Urbino 12 w ramach przetargu z 2011 roku. Pojazdy te wyposażone zostały w silniki spełniające normę spalania Euro 6. Skutkiem ubocznym tego jest większa nadbudówka nad silnikiem, zakończona rurą wydechową. Dodatkowo, zmianie uległ wygląd tylnej ściany pojazdu. Klapa od silnika jest bowiem wyższa, natomiast tylna szyba niższa. Pierwsze autobusy z tej serii przybyły do Krakowa w ostatnich dniach lutego. 13 marca, na placu Szczepańskim oficjalnie zaprezentowany został jeden z pięciu nowych pojazdów. Wóz numer PU950, bo o nim mowa, jest 10001 egzemplarzem, jaki wyszedł z zakładów Solaris w podpoznańskim Bolechowie. Po prezentacji, ten i cztery inne wozy debiutowały na liniach numer 724 i 744. Ostatnia partia z tej dostawa miała miejsce na początku kwietnia. 28 dostarczonych w 2014 roku Solarisów Urbino otrzymało numery z przedziału od PU949 do PU976.
Autobusy marki Solaris, dzięki systematycznym dostawom trwającym od 2004 roku, stały się dominującym typem pojazdów komunikacji miejskiej w Krakowie. W ciągu ponad dekady do naszego miasta zakupiono bowiem 177 autobusów dwunastometrowych i 68 przegubowców, nie wliczając to pojazdów dziesięcio i osiemnastometrowych, eksploatowanych przez firmę Mobilis. Opisane powyżej dostawy Solarisów Urbino 12 dotyczyły fabrycznie nowych pojazdów. W kolejnych latach nie zaprzestano zakupów autobusów pochodzących z Bolechowa. Były to już jednak pojazdy reprezentujące IV generację, które zdecydowanie różniły się wyglądem zewnętrznym i zastosowanymi rozwiązaniami w stosunku do starszych modeli. Krakowskie MPK nie zrezygnowało jednak zupełnie z zakupu Solarisów Urbino 12 III generacji.
W dniu 20 lutego 2015 roku na ulice Krakowa wyjechał Solaris Urbino 12 numer DU977. Autobus debiutował na linii 106, obsługując pierwszą brygadę. Był to trzeci używany Solaris, jaki zakupiło krakowskie MPK w przeciągu ostatnich trzech miesięcy. Wcześniej bowiem pozyskano dwa elektryczne autobusy. Pojazd przybył do Krakowa w styczniu i został przydzielony do zajezdni Wola Duchacka, gdzie otrzymał numer DU977. Autobus ten wyposażony jest w silnik spełniający normy spalania EURO 6. Pojazd pomalowany został w dotychczasowe barwy MPK Kraków. Ciekawostkę stanowi system pokładowej informacji pasażerskiej firmy Pixel. W jego skład wchodzą między innymi zewnętrzne wyświetlacze pikselowe w kolorze zielonym. Pojazd ten w 2018 roku przeniesiono do zajezdni Bieńczyce.
W 2018 roku krakowskie MPK zostało zobowiązane do wycofania z ruchu wszystkich autobusów, których silniki nie spełniają normy emisji spalin co najmniej EURO 5. W związku z tym, w dniu 8 października oficjalnie eksploatację zakończyło 50 pierwszych Solarisów Urbino 12 z zakresu numeracji BU801 - BU850, reprezentujących II generację. Pojazdy te podczas wieloletniej pracy na ulicach Krakowa spisywały się doskonale. Prawie wszystkie wozy przez ten czas pracowała w zajezdni Bieńczyce. Tylko dwa ostatnie wozy numer BU849 i BU850 na kilka miesięcy przeniesiono do zajezdni Wola Duchacka, skąd kierowane były do obsługi linii dowozowych do pociągów Kolei Małopolskich w Wieliczce. Zdecydowana większość najstarszych Solarisów, po zakończeniu służby w Krakowie, znalazła nowych właścicieli. Niektóre z nich pozostały w naszym mieście. Przykładowo, wóz numer BU822 trafił do Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK. W pojeździe utworzona została jeżdżąca wystawa sztuki nowoczesnej. Autobus numer BU836 został zakupiony przez prywatną firmę Michalus z Dziekanowic, dzięki czemu przez kolejne miesiące można było go zobaczyć podczas obsługi linii dowozowych na terenie Wieliczki. Krakowskie Solarisy odnalazły się też w Nowym Sączu, Tarnobrzegu i w wielu innych polskich miastach.
Konieczność wycofania z ruchu autobusów, których silniki nie spełniały normy emisji spalin co najmniej EURO 5, połączona z opóźnieniem dostawy krótkich pojazdów marki Autosan, a także zapewnieniem dodatkowych wozów do obsługi komunikacji zastępczej w związku z modernizacją ciągu ulicy Królewskiej, Podchorążych i Bronowickiej, sprawiły że w dniu 8 października 2018 roku na ulice Krakowa wyjechało 5 wynajętych autobusów Solaris Urbino 12.
Pojazdy te pochodziły z austriackiego miasta Hall in Tirol, w którym były eksploatowane przez Busreisen Heiss GmbH. Wyprodukowano je w latach 2009 - 2013. W Krakowie przydzielone zostały do zajezdni Wola Duchacka, gdzie otrzymały numery z przedziału od DU341 do DU345. Przed rozpoczęciem kursowania w naszym mieście przemalowano je z żółtych barw w schemat zbliżony do hybrydowych Solarisów Urbino 12,9. Pozostawiono im jednak żółte dachy. Pojazdy te skierowano do obsługi przede wszystkim brygad szczytowych takich linii jak 133, 254 czy 511.
Na przełomie czerwca i lipca 2019 roku wypożyczone Solarisy przekazane zostały do zajezdni w Płaszowie. Otrzymały tam numery z przedziału od PU341 do PU345. Odtąd kierowane są do obsługi takich linii, jak 123, 125, 143, 158, 163, 234 czy 264. Dodatkowo, w sierpniu tego rozpoczął się proces korekty malowania górnej części pudła tych pojazdu. Zamiast dotychczasowego białego pasu pojawiły się czarne elementy, nawiązujące do kolorystyki nowszych Solarisów Urbino 12 IV generacji. Jako pierwszy, malowanie zmienił wóz numer PU341. W ciągu kilku tygodni pozostałe autobusy zmieniły barwy w podobny sposób.
Solarisy Urbino 12 III generacji wciąż mają duży udział w obsłudze linii Komunikacji Miejskiej w Krakowie. Wiosną 2019 roku w eksploatacji pozostawały 132 pojazdy tego typu, uwzględniając w tym 5 wspominanych powyżej, wypożyczonych autobusów. W wyniku prowadzonej wymiany taborowej, w zajezdni Bieńczyce zgromadzono 77 najstarszych Solarisów Urbino 12. Do już eksploatowanych wozów dołączyły pojazdy przekazane z zajezdni Płaszów i Wola Duchacka. W zajezdni Płaszów pozostawiono 50 najmłodszych Solarisów Urbino 12, pochodzących z lat 2013 - 2014 roku oraz 5 wypożyczonych Solarisów. Od lipca 2019 roku w zajezdni Wola Duchacka nie ma żadnych dwunastometrowych pojazdów tej marki, reprezentujących III generację.
Na koniec warto jeszcze wspomnieć o jednym egzemplarzu. Solaris Urbino 12 numer BU820 po 8 października 2018 roku stał się pierwszym historycznym autobusem tej marki w naszym mieście.
Komentarze
Dobrze, że zrezygnowali z wydechu w układzie pionowym