Tramwaje historyczne w Krakowie
SN2+PN2 - 87+530 i PN2 - 524
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje
- Kategoria: Tramwaje historyczne w Krakowie
- Opublikowano: piątek, 21, grudzień 2012 14:55
- PSMKMS
- Odsłony: 3908
W drugiej połowie lat trzydziestych dwudziestego wieku liczba pasażerów krakowskich tramwajów systematycznie rosła. Konieczne stało się zwiększenie posiadanego parku taborowego i to pomimo ograniczonych środków finansowych. Nowe tramwaje zamówiono w Zjednoczonej Fabryce Maszyn, Kotłów i Wagonów – L. Zieleniewski i Fitzner-Gamper, Spółka Akcyjna, Fabryka Sanocka. Do Krakowa dotarły tuż przed wybuchem II wojny światowej.
Na przełomie 1938 i 1939 roku sanockie zakłady wyprodukowały 28 sztuk nowych wagonów oznaczonych symbolem SN2 (wagony silnikowe, 18 sztuk) i PN2 (wagony doczepne, 10 sztuk). Wozy trafiły do powstającej właśnie zajezdni tramwajowej przy ulicy Rzemieślniczej (dziś zajezdni Podgórze). Tramwaje te mierzyły 10 900 mm długości i ważyły odpowiednio 11,2 i 8,3 tony. Wnętrze wozu składało się z jednego przedziału pasażerskiego, w którym drewniane siedzenia ułożone zostały wzdłuż ścian.
Tramwaje SN2, ochrzczone w Krakowie mianem „Sanoków”, szybko zyskały dobrą opinię zarówno wśród motorowych, pracowników zaplecza technicznego jak i samych pasażerów. Wagony, jak na owe czasy, uznawane były za bardzo nowoczesne. Mimo, że były to wciąż wozy dwuosiowe, zastosowano w nich podwójne usprężynowanie - pudła od wózka i wózka od osi, co znacznie poprawiło elastyczność wagonu i komfort pasażerów. Pojazdy te były również pierwszymi tramwajami w Krakowie, wyposażonymi w ogrzewanie wnętrza.
”Sanoki” pracowały w naszym mieście do 1976 roku. Część z nich, po zakończeniu eksploatacji, trafiła na działki pracowników MPK. Inne przebudowane zostały na wozy gospodarcze. Większość jednak skasowano. Gdy po latach rozpoczęto działania mające na celu utworzenie muzeum komunikacji miejskiej, udało się odnaleźć zaledwie 4 wagony spośród 28 zakupionych niegdyś w Sanoku tramwajów: dwa silnikowe i dwie przyczepy. Wszystkie były niestety w złym stanie. W 1989 roku przystąpiono do odbudowy wagonu silnikowego SN2. Z uwagi na stan techniczny oraz brak wielu elementów, odbudowy tramwaju dokonano przy wykorzystaniu ocalałych dwóch wagonów silnikowych. Po wielu trudach, uroczyste przekazanie miastu i ponowne poświęcenie tramwaju o numerze 87 nastąpiło w dniu 21 maja 1991 roku. Rok później, w lipcu 1992 roku zaprezentowano odbudowaną przyczepę o numerze inwentarzowym 530. Rekonstrukcję obu wagonów przeprowadzono w Krakowie. Odbudowa, niezwykle trudna z uwagi na brak dokumentacji technicznej i fotograficznej, prowadzona była niemal z "pamięci" wieloletnich pracowników. Dzięki zaangażowaniu wielu osób, możemy dziś oglądać ten charakterystyczny krakowski skład wagonów tramwajowych, jeżdżący po ulicach miasta, tak dobrze pamiętany przez mieszkańców podwawelskiego grodu.
W lipcu 2006 roku jedną z niedostępnych hal Muzeum Inżynierii Miejskich opuścił wagon PN2 - 524, ostatni wóz tego typu zakupiony w 1939 roku. Tramwaj trafił do zajezdni Nowa Huta, gdzie przy ogromnym wysiłku pracowników MPK, przeprowadzona została kompleksowa renowacja wozu. Wagon starano się doprowadzić do wyglądu z późniejszych lat eksploatacji, dzięki czemu porównując go ze składem SN2+PN2 - 87+530, dostrzec możemy zmiany wprowadzane w taborze na przestrzeni lat. Trzeci odnowiony "Sanok" dołączył do dwóch pozostałych wiosną 2008 roku, stając się tym samym kolejnym czynnym zabytkowym tramwajem, będącym w posiadaniu krakowskiego MPK.
| Typ | SN2 | PN2 |
| Rodzaj wagonu | Silnikowy | Doczepny |
| Producent | Zjednoczona Fabryka Wagonów i Maszyn Zieleniewski, Fitzner, Gamper w Sanoku | |
| Lata produkcji | 1938 - 1939 | |
| Szerokość toru [mm] | 1435 | |
| Długość całkowita [mm] | 10900 | |
| Szerokość całkowita [mm] | 2260 | |
| Masa własna [t] | 11,2 | 8,3 |
| Liczba osi | 2 | |
| Średnica kół [mm] | 750 | |
| Liczba silników | 2 | 0 |
| Moc silnika [kW] | 44 | 0 |
Odnowione wagony "sanockie", poza pełnieniem funkcji historycznej, przez lata wykorzystywane były w różnych celach. Kilkukrotnie uczestniczyły w kręceniu zdjęć do filmów na ulicach Krakowa. Jeden raz nawet, skład SN2+PN2 - 87+530 wcielił się w rolę tramwaju... łódzkiego. Został wówczas przemalowany. Kolor niebieski zastąpiono ciemnozielonym. Za "łódzkie" tło posłużyła natomiast ulica Piłsudskiego. Wóz SN2 - 87 w dniu 21 kwietnia 2008 roku obsługiwał normalną linię zastępczą 72, kursującą po trasie: Plac Centralny - Aleja Pokoju. Przedwojenny tramwaj był dosłownie ostatnią deską ratunku, gdy zawiodły znacznie nowsze, dwukierunkowe pojazdy. Mniej więcej w tym samym czasie, wiosną 2008 roku, doczepa PN2 - 530 powróciła na płytę Rynku Głównego, gdzie pełniła funkcję studia telewizyjnego. W bliższych nam czasach, w grudniu 2024 roku, wagon SN2 - 87 holował lorę z choinkami i świątecznymi życzeniami dla mieszkańców po centrum Krakowa.
Posiadanie jednego wagonu silnikowego SN2 - 87 i dwóch wozów doczepnych PN2 - 530 i 524 pozwoliło na utworzenie przedwojennego, historycznego pociągu trójwagonowego. Po raz pierwszy taki zestaw wyjechał na ulice Krakowa w dniu 28 czerwca 2020 roku. Obsługiwał on linię 0, funkcjonującą w ramach Krakowskiej Linii Muzealnej. Jego pojawienie się na mieście związane było z obostrzeniami, obowiązującymi podczas epidemii choroby Covid-19, w ramach których ograniczono dopuszczalną liczbę pasażerów, przewożonych wewnątrz pojazdów transportu publicznego. Dzięki połączeniu trzech wagonów, więcej pasażerów mogło skorzystać z przejazdu historycznym składem tramwajowym. Identyczny zestaw wyjechał na linię 0 ponownie w dniu 19 września 2021 roku. W dniu 13 sierpnia 2023 roku trójskład "Sanoków" po raz pierwszy pojawił się natomiast na linii 23, uruchomionej specjalnie na jeden dzień na trasie: Borek Fałęcki - Nowy Bieżanów P+R. Tramwaj w drodze do Bieżanowa przejeżdżał przez teren zajezdni Podgórze, do której blisko 90 lat wcześniej dotarły wszystkie nowe tramwaje, wyprodukowane w Sanoku.
