Tramwaje na świecie
Włochy - Wenecja
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje
- Kategoria: Tramwaje na świecie
- Opublikowano: niedziela, 19, marzec 2017 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 3357
Wenecja jest jednym z najciekawszych miast w Europie. Jej najbardziej znana, historyczna część położona jest na wyspach, będąc jedną z największych atrakcji turystycznych naszego kontynentu. W granicach Wenecji znajdują się również osiedla zlokalizowane na stałym lądzie. Cały obszar połączony jest dobrze działających systemem komunikacyjnym, na który składa się kilka bardzo różnorodnych środków transportu.
Historia Wenecji sięga aż 452 roku, kiedy założono pierwszą osadę na wyspach. Największą świetność przeżywała jednak w latach 726 - 1797, gdy miasto było stolicą niezależnej Republiki Weneckiej, jednej z morskich i handlowych potęg Morza Śródziemnego. Właśnie z tego okresu pochodzi najwięcej zabytków i historycznych budynków, a także układ kanałów i mostów tworzących unikatowy układ urbanistyczny.
Obecnie w granicach administracyjnych Wenecji zamieszkuje około 270 tysięcy mieszkańców, natomiast historyczne centrum zlokalizowane na wyspach niecałe 60 tysięcy. W skład Wenecji, poza zabytkową częścią wchodzą też między innymi wyspy Murano i Burano, wyspa Lido oddzielająca Lagunę Wenecką od morza Adriatyckiego i w końcu Mestre - lądowa część Wenecji, będąca tradycyjnym miastem i zarazem ośrodkiem portowo-przemysłowym. Na całość składa się 117 wysp, pomiędzy którymi jest 177 kanałów, nad którymi przebiega 409 mostów. Historyczną część Wenecji ze stałym lądem łączy most drogowo-kolejowy nazywany Mostem Wolności. Tuż za mostem znajduje się dworzec autobusowy, port i parkingi. Dalej można udać się tylko pieszo lub pływającym środkiem transportu. Samochodem można poruszać się również po Lido. Dworzec kolejowy Venezia Santa Lucia (św. Łukasza) zlokalizowany jest natomiast tuż nad Canale Grande, będącym główną wodną arterią komunikacyjną historycznej części miasta. Jest to jeden z najważniejszych dworców kolejowych, posiadający bezpośrednie połączenia z wieloma europejskimi miastami.
Podstawowym środkiem transportu w Wenecji są tak zwane "vaporetti", czyli tramwaje wodne. W lądowej części miasta funkcjonuje tradycyjna komunikacja autobusowa, a także Translohr, czyli połączenie tramwaju z autobusem. System transportu uzupełnia tak zwany "People Mover", czyli kolejka jednotorowa, zapewniająca transport z parkingów położonych na wyspie Tronchetto do Piazzale Roma, gdzie znajduje się dworzec autobusowy w historycznej części Wenecji. System komunikacji miejskiej w Wenecji obsługuje przedsiębiorstwo Azienda del Consorzio Trasporti Veneziano, skrótowo określane jako ACTV.
Przegląd weneckich środków transportu należy rozpocząć od tramwajów wodnych określanych mianem "vaporetti". Oczywiście nie jest to transport szynowy, tylko wodny, niemniej cechuje się on wszelkimi znamionami zorganizowanej komunikacji miejskiej. I to właśnie ten środek transportu zapoczątkował historię transportu zbiorowego na terenie Wenecji. W 1881 roku uruchomiono pierwsze zorganizowane połączenie przy pomocy łodzi o napędzie mechanicznym. Jesienią tego samego roku komunikacja wodna wkroczyła na Canale Grande. Nowy środek transportu, pomimo początkowych protestów właścicieli gondoli, szybko spotkał się z pozytywnym odbiorem mieszkańców. Stąd, system tramwajów wodnych był rozwijany, obejmując kolejne wyspy, a nawet dłuższe trasy, miedzy innymi do Chioggii.
W dniu 25 kwietnia 1933 roku otwarto most drogowo-kolejowy, łączący historyczną część Wenecji ze stałym lądem. Wówczas również włączono organizację komunikacji miejskiej w Mestre do weneckiego systemu transportowego. W tym samym czasie zauważono także niekorzystny wpływ fal wzbudzanych przez przepływające jednostki na stan fundamentów kamienic położonych nad kanałami. Działania te doprowadziły do zaprojektowania tramwajów wodnych, które w sposób minimalny powodują wzburzenie wody w wyniku przepływu.
Współczesna komunikacja wodna w Wenecji to 20 linii oznaczone numerami od 1 do 22 wraz z ewentualnymi wariantami tras. Funkcjonują też trzy linie nocne. Całość obsługuje około 160 statków, a także 150 pływających przystanków. ACTV dysponuje tramwajami wodnymi różnej wielkości. Po historycznej Wenecji pływają przede wszystkim Vaporetti mieszczące około 250 podróżnych. Na węższych kanałach można spotkać mniejsze tramwaje wodne Motoscafi o pojemności 150 osób. Natomiast pomiędzy wyspami kursują również duże Battelli foranei o pojemności 250 - 350 pasażerów.
Najważniejszymi liniami w mieście jest 1 i 2, które zapewniają obsługę komunikacyjną na Canale Grande. Trasy okrężne oraz prowadzące na wyspę Murano i Lido di Venezia obsługują linie 3, 4.1, 4.2, 5.1, 5.2, 6. Połączenia w obszarze Laguny Weneckie, w tym między innymi na wyspy Burano i Torcello zapewniają linie 12, 13, 14 i 19.
Nie wszystkie wodne połączenia obsługuje ACTV. Od 1999 roku w Wenecji funkcjonuje także prywatny przewoźnik Alilaguna, który zapewnia przede wszystkim transport wodny przy pomocy trzech linii z obszaru historycznej Wenecji do Portu Lotniczego Marco Polo. Dodatkowo funkcjonuje linia obsługująca połączenia na wyspy Lido, Murano, Burano i Torcello. Transport statkami Alilaguna nie jest niestety zintegrowany taryfowo ze statkami ACTV. Połączenia prywatnego przewoźnika są droższe niż miejskiego. Rejs tramwajem wodnym również nie jest tani. Kosztuje on 7,5 Euro, tak więc korzystnie jest kupić bilety krótkookresowe - 1, 2, 3 i 7 dobowe.
Tramwaje wodne są zdecydowanie najbardziej weneckim środkiem transportu. W przeszłości po mieście kursowały także tramwaje i trolejbusy. Już w 1882 roku na Lido uruchomiono pierwszą linię tramwaju parowego. W latach 1907 - 1941 roku na tej wyspie funkcjonowały tramwaje elektryczne, poruszające się po torach o prześwicie 1000 mm. W Mestre tramwaje parowe uruchomiono w 1891 roku, natomiast elektryczne woziły pasażerów w latach 1905 - 1933, również po torach o prześwicie 1000 mm. Oba systemy transportu szynowego zastąpione zostały przez trolejbusy. Na Lido uruchomiono je w 1941 roku, natomiast w Mestre w 1933 roku. System trolejbusów obejmował zarówno linię z Mestre pod dworzec św. Łukasza w historycznej Wenecji, jak i międzymiastowe połączenia do Mirano, Mogliano i Treviso. Sieć trolejbusowa została zlikwidowana w 1968 roku.
Do transportu elektryczno-szynowego w Wenecji postanowiono powrócić po niemal półwieku. Wybrano jednak nietypowy system Translohr, zaprojektowany przez francuską firmę Lohr Industrie. Są to pojazdy wieloczłonowe, przypominające tramwaje (zasilane z górnej sieci poprzez pantograf), które poruszają się na gumowych oponach jak zwykły autobus i kierowane są przy pomocy pojedynczej szyny, umieszczonej w osi pasa ruchu. Zaletą tego typu rozwiązania jest lepsza przyczepność koła do podłoża, dzięki czemu pojazdy mogą pokonywać większe wzniesienia, a także cechują się lepszym przyspieszeniem i hamowaniem. Mogą także pokonywać łuki o znacznie mniejszym promieniu, niż tradycyjne tramwaje. Jedną z największych wad tego rozwiązania jest natomiast poruszanie się pojazdów dokładnie po tym samym śladzie, czego najczęściej nie wytrzymuje nawierzchnia. Stąd pojazdy Translohr powinny mieć przygotowane specjalne, wzmocnione pasy ruchu. Dodatkowo, zły stan nawierzchni przekłada się od razu na niekomfortowe dla pasażerów wibracje pojazdu. Biorąc pod uwagę, że system ten jest niszowy, również koszt jego budowy czy zakupu pojazdów, a także późniejsze utrzymanie, są wyższe od tradycyjnego tramwaju. Sieci komunikacyjne oparte o system Translohr funkcjonują zaledwie w 7 miastach na świecie, w tym 4 w Europie. Podobny system posiada także koncern Bombardier Transportation, który również nie może pochwalić zbyt wieloma wdrożeniami.
Pierwotnie zakładano odbudowę w Wenecji sieci tradycyjnego tramwaju. Ostatecznie zdecydowano się jednak na system Translohr. Pierwszy odcinek został uruchomiony na terenie Mestre w dniu 20 grudnia 2010 roku. W rejonie dworca kolejowego wykorzystano jedną z zalet tego środka transportu. Zbudowano tam bowiem rampy zjazdowe do tunelu pod dworcem kolejowym o maksymalnym nachyleniu wynoszącym 8%, którego nie pokonałby żaden konwencjonalny system szynowy. W dniu 15 września 2015 roku otwarto natomiast połączenie do terminalu Piazzale Roma w historycznej Wenecji. Obecnie, funkcjonują dwie linie T1 i T2. Pierwsza z nich łączy Wenecję z centrum Mestre i następnie prowadzi do końcówki Favaro Druga linia łączy centrum Mestre z Salamonio, leżące w dzielnicy Marghera. Linia ta przebiega także obok stacji kolejowej w Mestre. Co ciekawe, pojazdy nie są oznakowane numerem linii, a jedynie nazwą końcówki do której zmierzają. Pierwsza linia ma około 14 kilometrów długości, liczy 23 przystanki, a czas przejazdu wynosi 39 minuty. Druga linia ma 6 kilometrów długości, 14 przystanków, a czas przejazdu wynosi 23 minuty.
Do obsługi sieci zakupiono 20 czteroczłonowych pojazdów typu STE4 o długości 32 metrów. Każdy z nich może zabrać na pokład 242 pasażerów, w tym 40 na miejscach siedzących. Pojazdy są w pełni niskopodłogowe i dwukierunkowe. W każdym członie, po każdej stronie znajduje się jedna para dwuskrzydłowych, szerokich drzwi. Wenecki Translohr oparty jest na 10 kołach. Po dwa koła znajdują się na końcach skrajnych członów, natomiast pozostałe koła zlokalizowane są pod przegubami. Pojazdy mogą poruszać się z prędkością 70 km/h i są zasilane napięciem 750 V. Pomalowane są w kolor określony jako "czerwony wenecki".
Ostatnim interesującym środkiem transportu w Wenecji jest kolejka jednoszynowa określana jako "People Mover", która otwarta została w dniu 19 kwietnia 2010 roku, liczy 857 metrów długości i składa się z dwóch stacji końcowych oraz jednej pośredniej. Łączy ona terminal Piazzale Roma z parkingami, w tym na wyspie Tronchetto. Obsługiwana jest przez dwie czteroczłonowe jednostki dostarczone przez Doppelmayr Cable Car. Poruszają się one na gumowych kołach. Pojazdy dodatkowo utrzymywane są na stalowym torze przez poziome koła prowadzące. Operatorem kolejki jest Azienda Servizi Mobilità (ASM). Kolejka niestety nie jest taryfowo zintegrowana z pozostałymi środkami transportu.
