Tramwaje w Europie
Francja - Paryż
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje
- Kategoria: Tramwaje na świecie
- Opublikowano: niedziela, 26, kwiecień 2020 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 6157
Paryż jest stolicą Francji, jednego z największych krajów w Europie. Szacuje się, że w całej Aglomeracji Paryskiej na stałe mieszka 12 milionów ludzi. Tak wielki organizm miejski musi posiadać sprawny system transportu zbiorowego. Jego szkielet stanowi rozbudowana sieć metra oraz kolei podmiejskiej RER, a także wracający do łask i w dwudziestym pierwszym wieku nieustannie rozwijany tramwaj.
W samym Paryżu mieszka ponad 2 miliony ludzi. Jest to znacznie mniej, niż w Aglomeracji Paryskiej, której liczba mieszkańców szacowana jest nawet na 12 milionów. Samo miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne Francji. Dzięki licznym zabytkom i atrakcjom turystycznym, każdego roku odwiedza je około 30 milionów turystów.
Paryż był jednym z pierwszych europejskich miast, które zdecydowały się udostępnić ulice dla tramwaju. Nastąpiło to już w 1855 roku, gdy w stolicy Francji pojawiły się pierwsze tramwaje konne. W 1876 roku na ulice wyjechały tramwaje parowe, w 1879 roku pneumatyczne i w końcu w 1895 roku pojazdy elektryczne. Tramwaje konne funkcjonowały do 1913 roku. Rok później zlikwidowano tramwaje parowe i pneumatyczne. Tymczasem tramwaj elektryczny szybko objął gęstą siecią całe miasto. W 1925 roku sieć tramwajowa osiągnęła swoje maksymalne rozmiary. Liczyła 1111 kilometrów długości, po których poruszały się 122 linie, 2298 wagonów silnikowych i 928 doczep, stacjonujących w 41 zajezdniach i warsztatach. Paryskie tramwaje przewoziły wówczas około 720 milionów pasażerów rocznie. Tak duża liczba podróżnych zmusiła władze miasta do rozwoju bardziej wydajnych środków transportu. Stąd budowa sieci metra, która szybko zaczęła zyskiwać na znaczeniu, przejmując funkcję podstawowego środka transportu w mieście. W rezultacie w 1938 roku z ulic Paryża niemal zniknęły tramwaje elektryczne. Jako ostatnia pozostała linia tramwajowa do Wersalu, którą jednak zamknięto w 1957 roku.
Tramwaje musiały poczekać aż trzy dekady, by powrócić do łask we Francji. Poszczególne miasta zaczęły odbudowywać zlikwidowane pół wieku wcześniej sieci. Także i Paryż poszedł w tym kierunku. Po 25 latach przerwy, w 1992 roku na ulice stolicy Francji znów wyjechały tramwaje. W 1997 roku oddano do użytku drugą linię. Pierwsza dekada nowego stulecia, to początek renesansu sieci tramwajowej w Paryżu. Powstały dwie kolejne linie, a istniejące były przedłużane. W następnej dekadzie zrealizowano pierwsze linie T5 i T6 w systemie tramwaju jednoszynowego Translohr, a także kolejne linie T7 i T8, obsługiwane przez klasyczne tramwaje. Uruchomiono też pierwszą linię tramwaju ekspresowego T11.
W odróżnieniu od pierwotnej sieci, obecne tramwaje nie są rozwijane w centrum Paryża, a przede wszystkim na przedmieściach. Tylko trasy linii T3a i T3b przebiegają w całości w granicach Paryża, tworząc niepełny ring wokół centrum. Linie T1, T2, T3a i T3b, T5, T6, T7, T8 obsługiwane są przez paryskie przedsiębiorstwo komunikacyjne RATP. Na liniach T4 i T11 kursują pojazdy należące do francuskich kolei SNCF. Cała sieć na początku 2020 roku liczyła 125 kilometrów długości, jednak w kolejnych latach wielkość ta ponownie ulegnie radykalnemu zwiększeniu, podobnie jak liczba przystanków wynosząca 186, czy liczba wagonów, których w eksploatacji pozostawało ponad 250 sztuk. Paryskie tramwaje, za wyjątkiem sieci jednoszynowego systemu Translohr linii T5 i T6, kursują po torach o rozstawie 1435 mm. Wszystkie pojazdy są niskopodłogowe. Co ciekawe jednak, obecnie prawie każdą z linii obsługuje inny typ taboru. Jednie pary linii T7 i T8 oraz T4 i T11 obsługiwane są jednym rodzajem tramwajów. Dodatkowo, każda z linii stanowi osobny system i ma własną zajezdnię. Nawet linie T2 i T3, które spotykają się na jednym przystanku, nie mają ze sobą bezpośredniego połączenia. Tylko trasy linii T1 i T8 oraz T3a i T3b są ze sobą fizycznie połączenie.
LINIA T1
Linia numer T1 jako pierwsza przywróciła tramwaje na ulicach Paryża. Otwarta została w 1992 roku rozpoczynając swój bieg w dzielnicy Saint-Denis, w północnej części miasta. W grudniu 2003 roku dotarła do przystanku Noisy-le-Sec we wschodniej części Paryża. Jej rozbudowa zakończyła się jednak dopiero po przedłużenie na zachód do Asnières i Gennevillier, łącząc się z zachodnim odgałęzieniem linii metra 13 w listopadzie 2012 roku. Cała trasa liczy obecnie 16,9 kilometrów i posiada 36 przystanków. Obsługuje ją 35 wagonów Alstom TFS, pochodzących z lat 1992 - 1995. W planach jest dalsze przedłużenie trasy w obu kierunkach.
LINIA T2
Linia numer T2 uruchomiona została w 1997 roku, łącząc nowoczesną dzielnicę La Défense z końcówką Porte de Versailles. Linia ta w sporej części powstała w miejscu istniejącego torowiska kolejowego w zachodniej części miasta. Przedłużenie w kierunku północnym z La Défense do Pont de Bezons zostało otwarte w 2012 roku. Początkowo trasę tę obsługiwały wozy Alstom TFS, znane z linii numer T1. Ponieważ tramwaje cieszyły się ogromnym zainteresowaniem pasażerów, od 2005 roku do obsługi linii T2 skierowano składy złożone z dwóch pięcioczłonowych wagonów Alstom Citadis 302, zdolnych zabrać na pokład w sumie do 440 pasażerów. Na trasie tej eksploatowanych jest 66 takich pojazdów. Wszystkie połączone są w składy. Wozy TFS przeniesione zostały do obsługi linii T1. Trasa linii T2 liczy 17,9 kilometra długości i posiada 24 przystanki.
LINIA T3
Linia numer T3 uruchomiona została w grudniu 2006 roku. Obecnie znana jest jako "tramway des Maréchaux", ponieważ trasa linii w dużej części poprowadzona została, noszącymi nazwiska napoleońskich marszałków, bulwarami wytyczonymi w miejscu zbudowanych w latach 1841 - 1845 fortyfikacji wokół Paryża. Wraz z rozbudową trasy, linia T3 w 2012 roku podzielona została na dwie linie: T3a i T3b. Linia T3a łączy stację RER Boulevard Victor - Pont du Garigliano w zachodniej części miasta ze stacją metra Porte de Vincennes w wschodniej części Paryża. Trasa linii T3a liczy 12,4 kilometra i posiada 25 przystanków. Linia T3b łączy Porte de Vincennes z Porte d'Asnières w północno-zachodniej części stolicy Francji. Trasa linii T3b liczy 9,9 kilometra i posiada 18 przystanków. Obie linie obsługuje ponad 60 imponujących, złożonych z 7 członów, tramwajów Alstom Citadis 402 o szerokości 2,65 metra. Obie linie spotykają się ze sobą na węźle przesiadkowym Porte de Vincennes. Posiadają jednak osobne końcówki, oddzielone od siebie ruchliwą arterią Cours de Vincennes, stąd przesiadka nie jest zbyt wygodna. Pomiędzy końcówkami obu linii znajduje się połączenie torowe, które wykorzystywane jest jednak tylko do przejazdów technicznych. Planowane jest dalsze przedłużenie linii T3b w zachodniej części Paryża, aby domknąć ring utworzony przez trasy linii T3a i T3b wokół centrum Paryża.
LINIA T4
Linia numer T4, wraz z linią T11, wyróżnia się na tle pozostałych linii tramwajowych. Jest obsługiwana przez francuskie koleje SNCF jako lekka kolej miejska. Trasa uruchomiona została w listopadzie 2008 roku i łączyła stacje kolei RER Bondy i Aulnay-sous-Bois. Liczyła wówczas 7,9 kilometra długości i posiadała 11 przystanków. Obsługiwana była przez 15 pojazdów Siemens AG Avanto z 2005 roku, co również było wyróżnikiem. Na pozostałych trasach kursował bowiem tabor produkcji francuskiej.
Od sierpnia 2019 roku do jej obsługi skierowano również pojazdy klasy Citadis Dualis firmy Alstom, zaprojektowane z myślą o obsłudze podmiejskich połączeń i dostosowane zarówno do infrastruktury kolejowej, jak i tramwajowej. Wagony te mogą rozwijać prędkość do 100 km/h. Nowe pociągi wprowadzono w związki z otwarciem w dniu 14 grudnia 2019 roku odnogi linii T4 z Gargan do Arboretum. Z początkiem 2020 roku niemal gotowy był kolejny odcinek, prowadzący z Arboretum do szpitala w Montfermeil. Ten krótki fragment trasy zbudowano jako jednotorowy. Cała trasa rozpoczynająca się od przystanku Gargan ma charakter miejskiego tramwaju, który porusza się po ulicach miasta i przecina z ruchem kołowym na licznych skrzyżowaniach. Obecnie sieć linii T4 liczy 12,6 kilometra długości i posiada 19 przystanków.
LINIA T5
Dwie kolejne linie numer T5 i T6 również wyróżniają się i to w sposób szczególny. Obsługiwane są bowiem przez pojazdy systemu Translohr, które poruszają się na kołach wyposażonych w opony po specjalnych betonowych jezdniach. Jednocześnie w osi pasa ruchu zainstalowana jest szyna prowadząca. Tego typu rozwiązania funkcjonują w zaledwie w kilku europejskich miastach.
Linia numer T5 funkcjonuje w północnej części miasta. Mierzy 6,6 kilometra długości i posiada 16 przystanków. Rozpoczyna się na węźle Marché de Saint-Denis, przez który przejeżdża linia T1. Druga końcówka zlokalizowana jest przy stacji RER D Garges-Sarcelles. Linia T5 została otwarta w lipcu 2013 roku. Obsługiwana jest przez 15 trójczłonowych, dwukierunkowych pojazdów Translohr STE3, wyprodukowanych przez firmę Lohr w 2012 roku.
LINIA T6
Linia numer T6 funkcjonuje w południowo-zachodniej części miasta i również wykonana jest w systemie Translohr. Trasa liczy 14 kilometrów długości i posiada 21 przystanków. Prowadzi od stacji metra Châtillon - Montrouge do stacji Viroflay-Rive-Droite. Końcowy odcinek linii o długości 1,6 kilometra (od przystanku Viroflay) funkcjonuje w tunelu. Z tego względu, dwa ostatnie przystanki oraz końcówka do zawracania, również zlokalizowane są pod ziemią. Większość linii została otwarta w 2014 roku. Odcinek tunelowy udostępniono dla pasażerów w 2016 roku. Do obsługi linii zakupiono 28 sześcioczłonowych, dwukierunkowych pojazdów Translohr STE6 firmy Lohr, pochodzących z 2013 roku. Pojazdy te znacznie lepiej sprawdzają się na trasie charakteryzującej się dużą różnicą wysokości, niż tradycyjne tramwaje. Większą przyczepność zapewniają bowiem koła wyposażone w opony. Niestety, konsekwencją tej technologi jest poruszanie się kół po dokładnie tym samym śladzie za każdym razem. W rezultacie nawierzchnia szybko ulega skoleinowaniu, co z kolei przyczynia się do powstawania dalszych uszkodzeń jezdni i pogarsza komfort podróży. Po kilku latach eksploatacji, pojazdem systemu Translohr podróżuje się znacznie gorzej, niż tradycyjnym tramwajem. Dodatkowo, wagony te muszą zwalniać do prędkości 5 kilometrów na godzinę na zwrotnicach, czy przejazdach przez wiadukty. W przypadku tej technologi nie można też zastosować zielonych torowisk, natomiast sam pas ruchu bywa bardziej niebezpieczny dla rowerzystów, niż tradycyjne szyny. Pas drogowo–tramwajowy jest również często wykorzystywany przez służby miejskie, ograniczając w ten sposób płynny przejazd tramwaju.
LINIA T7
Linia numer T7 to znów konwencjonalna trasa tramwajowa o długości 11,2 kilometra, obsługująca 18 przystanków, w południowej części miasta. Swój początek ma przy stacji metra Villejuif - Louis Aragon, natomiast koniec na Athis-Mons w pobliżu lotniska Orly. Linia otwarta została w dniu 16 listopada 2013 roku w celu poprawy dojazdu do lotniska Orly. Ciekawostką linii T7 jest jej końcowy odcinek, który przebiega pod dość szerokim wiaduktem pasa startowego. Z kolei końcówka linii zlokalizowana jest w pobliżu muzeum samolotów Concord. Istnieje nawet możliwość uwiecznienia na jednym zdjęciu tramwaju z naddźwiękowym samolotem pasażerskim. Do obsługi linii zakupiono 19 wagonów Alstom Citadis 302, będących już w nowszej wersji, niż pojazdy eksploatowane na linii T2. W planach jest przedłużenie linii dalej na południe.
LINIA T8
Linia numer T8 ma kształt litery "Y". Łączna długość wszystkich trzech odnóg wynosi 8,5 kilometra, przy których zlokalizowanych jest 17 przystanków. Początek linii zlokalizowany jest przy stacji metra Saint-Denis - Porte de Paris. Jedna odnoga prowadzi do końcówki Épinay-sur-Seine - Orgemont, natomiast druga do końcówki przy uniwersytecie w Villetaneuse, gdzie istnieje możliwość przesiadki na linię T11. Planowane jest przedłużenie linii T8 na południe do stacji RER Rosa Parks, czyli bliżej centrum Paryża. Linia T8 rozpoczęła funkcjonowanie w 2014 roku. Do jej obsługi zakupiono 20 wagonów Alstom Citadis 302. Są one identyczne, jak te eksploatowane na linii T7. W miejscu przecięcia trasy linii T8 z T1 w rejonie przystanku Saint-Denis istnieje połączenie torowe, wykorzystywane w ruchu technologicznym.
LINIA T11
Linia numer T11 to pierwsza ekspresowa trasa tramwajowa paryskiej sieci. Powstała na bazie dawno zamkniętej linii kolejowej Grande Ceinture. Linia T11 jest w rzeczywistości najnowszą linią tramwajową paryskiej sieci, służącą do szybkich połączeń wokół Paryża. Tego typu linii wcześniej brakowało w systemie transportu publicznego w stolicy Francji. Linia T11 została otwarta w 2017 roku i prowadzi pomiędzy dworcami kolejowymi RER Épinay-sur-Seine i Le Bourget. Planowane jest przedłużenie linii na obu końcach w kierunku zachodnim i wschodnio-południowym. Obecnie linia ma 11 kilometrów długości i tylko 7 przystanków. Obsługiwana jest przez wagony Citadis Dualis firmy Alstom. Linia jest wydzielona i całkowicie bezkolizyjna z innymi uczestnikami ruchu. Szybki tabor, duże odległości pomiędzy przystankami i wydzielone torowisko sprzyjają osiąganiu dobrych czasów przejazdu. Linia T11 obsługiwana jest przez firmę Keolis, będącą spółką córką francuskich kolei SNFC. Podobnie, jak linia T4, uznawana jest za lekką kolej miejską. Wagony nie posiadają oznaczeń numerycznych, tylko kierunkowe.
ZAJEZDNIE
Rozległa, paryska sieć tramwajowa, obsługiwana jest przez kilka zajezdni. Ze względu na ukształtowanie sieci i funkcjonowanie poszczególnych linii, jako odrębne systemy, każda z tras posiada swoją zajezdnię.
Linia T1 obsługiwana jest przez zajezdnię de Bobigny. Jest ona zlokalizowana we wschodniej części trasy. Do zajezdni prowadzi kilkusetmetrowy tor dojazdowy. Stacjonuje tu wyłącznie 35 wagonów Alstom TFS 2.
Linia T2 obsługiwana jest przez dwie zajezdnie, zlokalizowane w gęstej zabudowie Paryża. Zajezdnia La Marine funkcjonuje w Colombes, w pobliżu zachodniej końcówki linii T2. Zajezdnia d'Issy-les-Moulineaux zlokalizowana jest w środku trasy. Obie zajezdnie obsługują wagony Alstom Citadis 302.
Linie T3a i T3b obsługiwane są przez dwie osobne zajezdnie. Tabor dla pierwszej z linii garażuje w zajezdni de Lucotte. Druga linia posiada zajezdnię w Jules-Ladoumègue. W obu zajezdniach stacjonują wagony Alstom Citadis 402.
Linia T5 obsługiwana jest przez zajezdnię zlokalizowaną w rejonie przystanku Sus. Valadon, w połowie trasy. Cały obiekt posiada sztywną sieć trakcyjną. Stacjonuje tu 15 pojazdów Translohr STE3.
Linia T6 obsługiwana jest przez zajezdnię w rejonie przystanku Louvois. Prowadzi do niej tunel pod obwodnicą autostradową. Stacjonuje tu 28 pojazdów Translohr STE6.
Linia T7 obsługiwana jest przez zajezdnię Vitry-sur-Seine. Obiekt ten cechuje się szczególnie ładną architekturą. Zbudowany jest z trwałych, ale też wizualnie przyjaznych materiałów, w które wkomponowana jest również zieleń. Stacjonują tu wagony Alstom Citadis 302.
Linia T8 obsługiwana jest przez zajezdnię Villetaneuse, do której prowadzi tor dojazdowy z przystanku końcowego Villetaneuse-Université. Stacjonują tu wagony Alstom Citadis 302.
Linie T4 i T11 obsługiwane są przez koleje francuskie SNCF. Tabor do ich obsługi odstawiany jest na końcówkach, natomiast serwis i ewentualne naprawy odbywają się w warsztatach kolejowych.
ROZBUDOWA SIECI TRAMWAJOWEJ
Plany rozbudowy sieci tramwajowej w Paryżu są imponujące i co najważniejsze, spora część z nich jest realizowana lub też trwają przygotowania do ich wykonania. Obecnie, w różnym stadium zaawansowania i budowy znajdują się projekty kilku kolejnych tras, roboczo oznaczonych numerami T9 i T10 (tramwaj klasyczny) oraz T12 i T13 (tramwaj ekspresowy). W planach jest też przedłużenie linii: T1, T3, T4, T7, T8 i T11. W dalszej perspektywie przewiduje się realizację kolejnych linii tramwajowych i przedłużanie istniejących tras.
Realizowana w obecnym wieku rozbudowa paryskich tramwajów niewątpliwie jest imponującym projektem. Szkoda tylko, że tramwaje praktycznie w ogóle nie wjeżdżają do ścisłego centrum Paryża. Niestety nic nie wskazuje, aby sytuacja ta w najbliższym czasie miała ulec zmianie. Sieć metra niepodzielnie stanowi główny kręgosłup komunikacyjny miasta, chociaż zrealizowane sto lat temu rozwiązania transportowe obecnie nie rozpieszczają pasażerów. W wielu miejscach brakuje wind i schodów ruchomych, a korytarze dla pasażerów są zbyt wąskie. Pasażerowie niepełnosprawni czy z wózkami dziecięcymi nie mają więc łatwego życia. Co więcej, transport na powierzchni nie zawsze zapewnia odpowiednią ofertę. Brakuje transportu wewnątrz dzielnicowego, a autobusy często utykają w korkach. Wszystkie nowe linie tramwajowe powstają bowiem na obrzeżach miasta i to coraz dalszych. Tymczasem pasażerowie chcą korzystać z komunikacji tramwajowej, również bliżej centrum. Świadczy o tym olbrzymi sukces szczególnie linii T2 i T3. Linie te funkcjonują najbliżej centrum. Pomimo wysokiej częstotliwowości i skierowania do ich obsługi bardzo pojemnych pociągów tramwajowych, często bywają przeładowane.
TRANSPORT SZYNOWY W AGLOMERACJI PARYSKIEJ
Przedsiębiorstwo RATP, poza siecią linii tramwajowych i autobusowych, obsługuje również 16 linii metra, a także dwie linie A i B spośród pięciu linii szybkiej kolei miejskiej noszącej nazwę RER. Pozostałe linie C, D i E, podobnie jak wchodzące w skład systemu Transilien linie H, J, K, L, N, P, R oraz U, są obsługiwane przez koleje francuskie SNCF. Kolej ta pełni przede wszystkim funkcję dowozową pomiędzy centrum Paryża, a miejscowościami leżącymi wokół stolicy Francji. Stąd też odległości pomiędzy kolejnymi stacjami są znacznie większe niż w metrze, a na terenie Paryża pociągi mają stacje wyłącznie przy większych węzłach komunikacyjnych. Ponadto, kursuje tu tradycyjny tabor kolejowy, oczywiście przystosowany do dużych potoków pasażerskich i szybkiej wymiany ludzi na przystankach. Stosowane są więc przede wszystkim pociągi zestawione z wagonów piętrowych, prowadzonych systemem push-pull. Mimo, że linii RER jest tylko pięć, poszczególne warianty oznaczone są również cyferkami. Funkcjonują więc na przykład linie od A1 do A5.
PSMKMS & Impuls
