Tramwaje na świecie

Ukraina - Krzywy Róg

: Nadrzędna kategoria: Tramwaje; Kategoria: Tramwaje na świecie; Opublikowano: niedziela, 03, marzec 2019 21:00; PSMKMS; Odsłony: 1722

Krzywy Róg położony jest w środkowo-wschodniej Ukrainie, w obwodzie dniepropetrowskim. Miasto jest dużym ośrodkiem przemysłowym. Stąd między innymi pochodzi ruda żelaza, która od dziesięcioleci jest eksportowana do Polski. W mieście funkcjonuje specyficzna sieć tramwajowa, której całkiem spore fragmenty mają charakter premetra.

Początki Krzywego Rogu sięgają XVII wieku i związane są z rozpoczęciem eksploatacji rud żelaza. Dzięki temu mógł tu powstać ważny ośrodek przemysłu wydobywczego oraz metalurgicznego. Skutkiem tego miasto ma zdecydowanie przemysłowy charakter. Zabudowa rozwinęła się bowiem wzdłuż bardzo długiego i wąskiego złoża rud żelaza, a poszczególne osiedla porozdzielane zostały przez kopalniane odkrywki i hałdy. W rezultacie miasto ciągnie się na długości około sześćdziesięciu kilometrów i często określane jest jako jedno z najdłuższych w Europie. Na południu znajduje się wielki kombinat metalurgiczny. Taki charakter miasta niewątpliwie przyczynił się do ukształtowania się specyficznego układu sieci tramwajowej, która składa się zarówno z konwencjonalnych odcinków, jak i mających charakter premetra, określanych mianem metra lub szybkiego tramwaju.

Pierwsze tramwaje wyjechały na ulice Krzywego Rogu z początkiem 1935 roku. Uruchomiono wówczas trasę o długości niecałych 6 kilometrów. Do wybuchu II wojny światowej w mieście powstało 25 kilometrów torowisk. W czasie działań wojennych wagony tramwajowe ewakuowano do Taszkentu. Samo miasto bardzo mocno ucierpiało w tym czasie. Z tego względu tramwaje powróciły na ulice Krzywego Rogu dopiero na początku maja 1946 roku.

Po II wojnie światowej miasto rozwijało się jeszcze intensywniej. Powstał tu wielki kombinat metalurgiczny, który obecnie zatrudnia ponad 20 tysięcy ludzi. Istniejąca sieć tramwajowa nie była w stanie obsłużyć całego ruchu w mieście. W latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku powzięto prace planistyczne nad uruchomieniem sieci metra. W Związku Radzieckim starano się przestrzegać zasady, w ramach której w miastach mających powyżej 1 miliona mieszkańców powstawała sieć kolei podziemnej. W Krzywym Rogu nigdy jednak nie osiągnięto tej wartości. W 1989 roku liczba mieszkańców zbliżyła się do 800 tysięcy. Obecnie natomiast wynosi około 630 tysięcy. W związku z tym dla Krzywego Rogu, podobnie jak dla Wołgogradu, zaproponowano utworzenie premetra, czyli hybrydy pomiędzy tramwajem i metrem, które w przyszłości w łatwy sposób można byłoby przekształcić w system ciężkiego metra. W rezultacie powstały tunele i stacje przygotowane do obsługi taboru typowego dla metra, które wykorzystywane są jednak do chwili obecnej przez tradycyjne wagony tramwajowe. Cała sieć jest odseparowana od ruchu ulicznego i liczy 16 kilometrów długości, z czego 6,8 kilometra zlokalizowane jest pod powierzchnią ziemi. Na trasie zlokalizowano 11 stacji, w tym 4 podziemne. Na najstarszym odcinku stacje w tunelach posiadają wyspowe perony. W związku z tym obowiązuje tu ruch lewostronny. Jest to jedyny taki przypadek na Ukrainie.

Budowa premetra rozpoczęła się w 1974 roku. Pierwszy odcinek o długości 8 kilometrów oddano do użytku pod koniec 1986 roku. Kolejne fragmenty uruchamiane były w latach 1988 - 1989 i w 1991 roku. Jeszcze do niedawna system premetra był całkowicie odseparowany od sieci konwencjonalnego tramwaju. Dopiero w 2012 roku powstało połączenie w rejonie pętli Kilcewa (pol. "okrężna"). Dzięki temu, niektóre "szybkie" linie zostały przedłużone na południe.

Pomimo połączenia obu sieci, każda z nich obsługiwana jest przez osobny tabor, stacjonujący w dedykowanej zajezdni. Sieć konwencjonalną obsługuje około 80 wagonów typu KTM-5, KTM-5A, KTM-8KM, KTM-8K i K-1. Sieć premetra dysponuje około 70 pojazdami. Głównie są to Tatry T3SU, a także Tatry KT3 i KTM-11. Szczególnie te ostatnie wozy są interesujące. Powstały bowiem właśnie z myślą o obsłudze szybkiego tramwaju w Krzywym Rogu. Posiadają one fotele dla pasażerów zlokalizowane tyłem do ścian bocznych, drzwi po obu stronach pojazdu oraz jedną kabinę prowadzącego. W przypadku połączenia tyłami w skład, mogą one utworzyć pociąg dwukierunkowy. W mieście funkcjonuje 8 wagonów tego typu oraz 3 doczepne. W sumie tworzą one trzy składy trójwagonowe oraz jeden dwuwagonowy. W tym miejscu warto również wspomnieć, że w Krzywym Rogu niektóre Tatry T3SU również kursują połączone w trójskłady. Tramwaje kursujące w tunelach wyposażone są ponadto w dodatkowe, górne reflektory.

Premetro w Krzywym Rogu do chwili obecnej zachowało swój indywidualny charakter. W mieście wciąż określane jest zarówno jako metro, jak i szybki tramwaj. Niemniej zważywszy na trudną sytuację gospodarczą Ukrainy, w Krzywym Rogu chyba pogodzono się już z myślą, że prawdziwe metro nigdy tu nie powstanie. Uwagę wciąż jednak zwracają przewymiarowane stacje w stosunku do kursującego taboru, a także charakterystyczny dla stacji metra wystrój. Na stacje wchodzi się przez typowe dla metra bramki. Trzeba też uważać przy robieniu zdjęć. Obsługa stacji nie jest w tym przypadku zbyt przychylna.