Tramwaje w Europie
Niemcy - Kolonia
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje
- Kategoria: Tramwaje na świecie
- Opublikowano: piątek, 29, grudzień 2023 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 2812
Kolonia jest największym, najstarszym i jednym z najważniejszych miast w Zagłębiu Ruhry. Położona nad rzeką Ren liczy około 1,1 mln mieszkańców. Podstawę komunikacyjną miasta stanowi sieć transportu szynowego, na którą składa się wysokopodłogowa kolej miejska, jak również niskopodłogowe tramwaje. Całość tworzy jednak jeden spójny system komunikacyjny.
Pierwsze wzmianki o Kolonii pochodzą z 50 roku naszej ery. Zlokalizowana nad rzeką Ren osada została wówczas założona przez Rzymian. Z tego względu miasto uważane jest za jedno z najstarszych w Niemczech. Kolonia jest najważniejszym gospodarczym, kulturalnym i historycznym ośrodkiem Nadrenii. Funkcjonuje tu jeden z najstarszych uniwersytetów w kraju. Jednak prawdziwą wizytówką miasta jest katedra, która uchodzi za drugą co do wielkości gotycką budowlę sakralną na świecie i trzecią co do wielkości katedrę świata pod względem powierzchni. Co ciekawe, przetrwała II wojnę światową bez poważniejszych zniszczeń, mimo że Kolonia przez długi czas była silnie bombardowana.
Jako pierwsze na ulice Koloni wyjechały tramwaje konne w 1877 roku. Uruchomiona została wówczas trasa podmiejska z Deutz do Kalk. Władze miasta początkowo nie wyrażały zgody na ruch tramwajów po wąskich ulicach centrum. Pierwsza typowo miejska trasa rozpoczęła funkcjonowanie w 1879 roku. Sieć tramwaju konnego szybko się rozwijała. W 1899 roku przewieziono 27 milionów pasażerów. Służyło do tego 341 wagonów oraz 765 koni.
W 1900 roku dotychczasowa sieć tramwaju konnego została przejęta przez miasto. Rozpoczęła się jej elektryfikacja. Pierwszy elektryczny tramwaj wyruszył w 1901 roku na trasę pomiędzy Katedrą i ZOO. W 1903 roku praktycznie cała sieć została zelektryfikowana. W latach 1904 - 1912 powstały nowe trasy podmiejskie. Korzystające z nich tramwaje poruszały się po wąskich ulicach w centrum Kolonii, natomiast na obrzeżach posiadały własne, wydzielone torowiska. Tramwaje podmiejskie wyróżniały się w stosunku do miejskich odpowiedników aż do lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Obsługiwane były przede wszystkim przez większe i wygodniejsze pojazdy. Ich trasy oznaczone były natomiast literami w przeciwieństwie do linii miejskich, które określano poprzez numery.
Już w 1902 roku w Kolonii pojawiły się pomysł budowy podziemnej kolei pod centrum miasta. W latach 1910 - 1912 analizowano możliwość budowy metra, ale do jego realizacji trzeba było czekać aż do drugiej połowy dwudziestego wieku. Tymczasem w trakcie I wojny światowej po ulicach miasta poruszały się również tramwaje towarowe. Transportowały one opał i żywność dla mieszkańców, jak również broń i amunicję z fabryk i magazynów na dworce kolejowe i fortyfikacje zlokalizowane na obrzeżach miasta. W ciągu kilku miesięcy po rozpoczęciu I wojny zbudowano około 50 połączeń torowych o łącznej długości ponad 30 kilometrów. Rannych w trakcie wojny przewożono również tramwajami, w specjalnie do tego celu przygotowanych wagonach doczepnych.
W okresie międzywojennym mieszkańcy Kolonii musieli zmierzyć się z trudnościami gospodarczymi i wysokim bezrobociem. Jednocześnie jednak powstawały nowe osiedla, do których z czasem doprowadzano komunikację tramwajową. Jedną z ważniejszych inwestycji było otwarcie w 1929 roku mostu Mülheimer, który stanowił trzecią tramwajową przeprawę przez Ren w mieście.
W trakcie II wojny światowej na ulice Kolonii powróciły tramwaje towarowe. W związku z brakiem mężczyzn powołanych do wojska, obsługę pojazdów w wielu przypadkach przejmowały kobiety. W maju 1940 roku rozpoczęły się alianckie naloty. Jednym z ich celi były zajezdnie tramwajowe. W 1941 i 1942 roku zajezdnie Ehrenfeld i Braunsfeld zostały całkowicie zniszczone a Bayenthal częściowo. Aby nie stracić całego taboru, zdecydowano o jego nocnym garażowaniu na obrzeżach miasta. W lecie 1944 roku większość tras w centrum miasta nie była już obsługiwana z powodu zniszczeń.
Po II wojnie światowej niestety nie odbudowano gęstej sieci tramwajowej w centrum Kolonii. Zabrakło między innymi połączenia do dworca głównego. Uznano bowiem, że wiodącą rolę w mieście przejmie transport autobusowy oraz indywidualny. Jeszcze w 1952 roku sieć tramwajowa składała się z 18 linii miejskich oznaczonych numerami od 1 do 25 oraz 8 linii podmiejskich, noszących oznaczenia: B, F, G, K, L, O, P, S. Likwidacja kolejnych tras i degradacja istniejących wciąż postępowała. Dopiero pod koniec lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku powstały pierwsze nowe trasy tramwajowe. W kolejnych latach wszystkie istniejące odcinki jednotorowe przebudowano na dwutorowe, dostosowując je do nowych pojazdów o szerokości 2,5 metra. Wszystkie zakończenia tras wyposażono w pętle.
W 1956 roku w Kolonii, podobnie jak w innych miastach Nadrenii Północnej-Westfalii, przyjęto plan budowy sieci tuneli pod centrum. Pierwszy z nich miał powstać w relacji północ-południe. Co ciekawe, tunel ten nie był projektowany jako metro, ale jako tramwaj. Określano go jak U-Tram. Oznaczało to zastosowanie tramwajowych parametrów łuków, odległości między przystankami czy wysokości peronów. Na odcinkach poza centrum, tramwaj miał poruszać się po wydzielonych torowiskach na powierzchni. Pierwszy odcinek został otwarty w 1968 roku pomiędzy Hauptbahnhof i Friesenplatz. Był to początek przekształcenia istniejącej sieci tramwajowej w lekką kolej miejską. Do 1970 roku zrealizowano podstawową sieć tuneli w ścisłym centrum miasta, doprowadzając do całkowitego wycofania tramwajów z ruchu ulicznego w tym rejonie. Tramwaje pod ziemią poruszały się na odcinku Neumarkt - Poststrsse - Barbarossaplatz/Severinstrasse. Podziemne trasy zaczęły być obsługiwane nie tylko przez tramwaje, ale również przez lekkie, wysokopodłogowe pojazdy szynowe. W 1985 roku rozpoczęto budowę pierwszego odcinka linii, który był dostosowany wyłącznie dla wysokopodłogowych pojazdów i posiadał perony wyspowe o wysokości 90 cm.
Od 2006 roku w Kolonii nie kursują klasyczne tramwaje. Nie oznacza to jednak, że cała sieć obsługiwana jest przez lekkie, wysokopodłogowe pojazdy szynowe. Aby nie psuć miejskiego krajobrazu naziemnymi przystankami wyposażonymi w wysokie perony, zdecydowano się na części tras utrzymać obniżone przystanki. Do ich obsługi zakupiono niskopodłogowe wagony tramwajowe. Na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku rozpoczęto działania mające na celu rozdzielenie sieci podziemnej, posiadającej perony o wysokości 90 cm od naziemnej, dysponującej peronami o wysokości 35 cm. Dzięki temu, odcinków obsługiwanych przez tabor mieszany jest coraz mniej. Mimo to, współczesne numery linii są w dużej mierze związane z historycznym przebiegiem tras tramwajowych. W związku z tym nie ma wyraźnego rozróżnienia pomiędzy trasami wysoko i niskopodłogowymi. Z tego względu również mieszkańcy nie postrzegają obu systemów jako oddzielne.
Obsługą sieci transportowej w mieście zajmuje się przedsiębiorstwo Kölner Verkehrs-Betriebe AG. Po mieście kursuje 12 linii, w tym 5 niskopodłogowych o numerach: 1, 7, 9, 12 i 15 oraz 7 wysokopodłogowych o numerach: 3, 4, 5, 13, 16, 17 i 18. Warto podkreślić, że linie 16 i 18 docierają dwiema różnymi trasami do Bonn. Długość sieci wynosi 194,8 kilometra, z czego około 28 kilometrów znajduje się w tunelach, natomiast 5 kilometrów zrealizowanych jest jako trasa szybkiego tramwaju. Obecne miejskie plany zakładają utrzymanie obu systemów transportowych i dalszy ich rozwój.
Tabor kursujący po Kolonii zasadniczo dostosowany jest do wysokości peronów, jakie obsługuje. W 1973 roku do miasta dostarczono dwa pierwsze prototypy lekkiej, wysokopodłogowej jednostki typu B. Cechą charakterystyczną tych pojazdów jest zasilanie z górnej sieci trakcyjnej. Jednostki typu A zasilane są bowiem z trzeciej szyny. Wagony te trafiły później na wszystkie sieci lekkiej kolei miejskiej w Zagłębiu Ruhry. W latach 1973 - 1996 zakłady Duewag wyprodukowały dla Kolonii łącznie 172 jednostki. Są to pojazdy dwuczłonowe, wyskopodłogowe, które posiadają rozkładane stopnie, umożliwiające obsługę zarówno wysokich, jak i niskich peronów. Składy B100S mogą rozwijać prędkość maksymalną do 100 km/h, a B80D do 80 km/h. Obecnie w eksploatacji pozostało 115 pojazdów tego typu.
Nowszy tabor stanowią pojazdy z rodziny Flexity Swift firmy Bombardier. Od 1995 roku eksploatowane są łącznie 124 niskopodłogowe wagony typu K4000. W latach 2005 - 2007 zakupiono kolejne 69 pojazdów serii K4500 w celu zaspokojenia zwiększonego zapotrzebowania w związku z utworzeniem nowych, niskopodłogowych linii. Dodatkowo, w latach 2002 - 2003 pozyskano 59 wysokopodłogowych jednostek serii K5000, uzupełnioną w 2010 roku o dalsze 15 pojazdów.
W planach było wprowadzenie do ruchu pierwszych wagonów Alstom Citadis, które miałyby docelowo służyć do wycofania starszych jednostek serii K4000. Zamówiono 64 pojazdy, w tym 62 o długości 60 metrów i 2 o długości 30 metrów. Pod koniec 2023 roku oczekiwano w mieście prototypowego pojazdu. Liniowa eksploatacja miała rozpocząć się w 2024 roku.
Wszystkie linie z wyjątkiem 17 są obsługiwane przez pojazdy w trakcji podwójnej. Pojedyncze jednostki wyjeżdżają na inne linie wyłącznie w przypadku niedoboru pojazdów. Wszystkie wagony mają jednolitą szerokość 2,65 m, a ich długość waha się od 28 do 29,5 metrów. Zatem najczęściej po Kolonii poruszają się składem o długości od 56 - 59 metrów. Starsze tramwaje Duewag A5 obsługiwały linie tramwajowe do 2006 roku. Część z tych pojazdów została zakupiona przez tureckie miasto Konya. Resztę złomowano. Sporo najstarszych wagonów kolei miejskiej z lat 1973 - 1976 typu B100S i B80S zakupił Stambuł.
Główna zajezdnia w mieście i siedziba przedsiębiorstwa KVB mieści się w Braunsfeld. Oprócz zaplecza dla taboru, funkcjonuje tu Centralne Centrum Sterowania Ruchu oraz budynek administracyjny. Sama zajezdnia została otwarta w 1924 roku i od tego czasu była kilkukrotnie rozbudowywana. Obecnie jednak możliwości dalszego rozwoju zostały wykluczone ze względu na istniejącą zabudowę, sąsiadującą z zajezdnią. W Kolonii funkcjonują też zajezdnie Wesseling i Merheim, a także place postojowe: Facility Stadium, Rheinenergiestadion, Porz, Zündorf, Deutz i Merkenich. Główne warsztaty zlokalizowane są w Weidenpesch. Działają od 1923 roku. Chociaż nie garażują tu żadne pojazdy, wykonywane są wszystkie poważniejsze naprawy. Także tu uruchamiane są nowe jednostki, a stare złomowane. Dzięki połączeniu z siecią kolejową, istnieje też możliwość załadunku pojazdów na wagony kolejowe.
W rejonie pętli Thielenbruch działa Muzeum Tramwajowe, w zbiorach którego znajduje się wiele ciekawych i pięknie odnowionych wagonów. Wejście do środka prowadzi przez fragment dawnego wozu tramwajowego.
Na koniec jeszcze jedna ciekawostka. W pierwszej połowie grudnia 2020 roku w Krakowie kręcone były zdjęcia do serialu "Westwall", którego akcja toczyła się w Kolonii. W związku z tym, podziemny przystanek tramwajowy "Politechnika" zagrał niemieckie przystanki "Körnerstraße" oraz "Rudolfplatz". Dodatkowo, krakowski wagon tramwajowy Bombardier NGT6 numer RP613 na kilka dni zyskał barwy przedsiębiorstwa komunikacyjnego Kölner Verkehrs-Betriebe AG. W pierwszym dniu występował on z numerem taborowym 4067, natomiast w drugim dniu z numerem 5643.
PSMKMS & Impuls
Komentarze