Tramwaje w Europie
Niemcy - Karlsruhe
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje
- Kategoria: Tramwaje na świecie
- Opublikowano: niedziela, 29, styczeń 2023 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 1094
Karlsruhe położone jest nad rzeką Ren w południowo-zachodnich Niemczech. Liczy około 300 tysięcy mieszkańców. W odróżnieniu od innych miast Niemiec Zachodnich, udało się tu uniknąć ograniczania komunikacji tramwajowej. W zamian powstała tu sieć dwusystemowego transportu szynowego, stanowiącego wzór dla innych miast na świecie i określana jako Model Karlsruhe.
Miasto założone zostało stosunkowo późno, bo dopiero w 1715 roku przez margrabiego Badenii Karola Wilhelma von Baden-Durlach, od którego wzięło swoją nazwę. Jego układ geometryczny od początku był niezwykły. W centrum okręgu zlokalizowano bowiem pałac, od którego promieniście rozchodziły się 32 aleje. Na ich przedłużeniu powstała siatka ulic, która zachowana jest do dziś. W 1745 roku Karlsruhe uzyskało prawa miejskie. Do 1945 roku było stolicą Badenii, następnie stało się częścią kraju Wirtembergia-Badenia.
Dzięki doprowadzeniu do miasta kolei w 1844 roku, Karlsruhe przeżywało w drugiej połowie dziewiętnastego wieku swój rozkwit. Zbudowano port rzeczny i pierwszy stały most na Renie. Jednocześnie był to już wówczas znaczący ośrodek naukowy. Swoje badania nad falami elektromagnetycznymi prowadził tu Heinrich Hertz. Z kolei Karl Drais Freiherr von Sauerbronn wynalazł prymitywny rower oraz drezynę kolejową.
W 1916 roku w mieście miał miejsce pierwszy w historii nalot bombowy na cele wyłącznie cywilne, przeprowadzony przez francuskie samoloty w odwecie za wcześniejszy nalot na zakłady w Barle-Duc. W trakcie II wojny światowej Karlsruhe bardzo mocno ucierpiało. Ze względu na swój charakterystyczny układ ulic, było bardzo łatwym celem dla alianckiego lotnictwa.
Współcześnie Karlsruhe jest ważnym ośrodkiem przemysłowym. Funkcjonuje tu przemysł maszynowy, środków transportu elektroniczny, elektrotechniczny czy farmaceutyczny. Znajduje się tu rafineria ropy naftowej. Swoje siedziby ma tu kilkanaście banków i towarzystw ubezpieczeniowych oraz firm informatycznych. Miasto jest też ważnym węzłem transportowym, w tym czwartym co do wielkości w Niemczech portem śródlądowym oraz centrum kongresowym i targowym.
Jako pierwsze wyjechały na ulicach Karlsruhe tramwaje konne z początkiem 1877 roku. Trasa prowadziła w relacji wschód-zachód, z Mühlburger Tor przez rynek do koszar Gottesaue (obecnie Staatliche Hochschule für Musik Karlsruhe). W tym samym roku linię przedłużono do Mühlburga oraz zbudowano odgałęzienie z rynku do dworca głównego. W 1881 roku przedłużono główną trasę do położonego o 4 kilometry na wschód Durlachu. Wówczas wschodni odcinek linii przekształcono w tramwaj parowy. Taki stan sieci tramwajowej utrzymywał się przez kolejne 19 lat.
Tramwaje konne i parowe w Karlsruhe nie przynosiły dużych zysków. Mimo, że liczba przewiezionych pasażerów stale rosła z 1,6 mln w 1882 roku do 2,5 mln w 1893 roku i 3,6 mln w 1899 roku, sytuacja finansowa przedsiębiorstwa komunikacyjnego była zła do tego stopnia, że kilkukrotnie zmieniało ono właściciela. Ostatecznie trafiło w ręce Zjednoczonego Towarzystwa Tramwajów Konnych i Parowych Karlsruhe, Mühlburg i Durlach (Vereinigte Karlsruher, Mühlburger und Durlacher Pferde und Dampfbahngesellschaft). W 1893 roku posiadało ono pięć lokomotyw parowych dla linii do Durlachu, 46 koni i 32 wagony, z czego 15 dla pociągów parowych, zaś pozostałe dla tramwaju konnego.
W 1894 roku przedsiębiorstwo zostało przejęte przez firmę AEG w celu elektryfikacji sieci. Nastąpiło to w 1900 roku. W dniu 10 lutego na trasę wyjechał pierwszy tramwaj elektryczny, podczas gdy ostatni konny zakończył kursowanie już 19 marca.
W 1904 roku rozbudowana sieć tramwaju przeszła na własność miasta. Od tego czasu stale się powiększała, z przerwą na okres obu wojen światowych. Podczas wielkiej fali likwidacji sieci tramwajowych w Niemczech Zachodnich w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych ubiegłego wieku, w Karlsruhe zamknięto jedynie krótki odcinek torowiska, liczący około 500 metrów. W zamian inwestowano w rozwój połączeń podmiejskich, które z czasem zaczęły być brane za wzór dla innych miasto jako Model Karlsruhe.
W wyniku działań prowadzonych przez dziesięciolecia, które łączyły ideę dobrze działającego tramwaju śródmiejskiego z jednoczesnym rozwojem połączeń podmiejskich podobnych do S-Bahn, w jednym systemie transportowym udało się połączyć zalety tramwaju i pociągu. Tramwaje współdzielą miejskie torowiska z liniami S-Bahn, a od 2021 roku poruszają się również tunelem pod centrum. Część linii S-Bahn jest obsługiwana tymi samymi pojazdami niskopodłogowymi co linie tramwajowe. Jednocześnie funkcjonują linie S-Bahn obsługiwane taborem dwusystemowym, które pojawiają się na torach kolejowych, deptaku wokół dworca, w tunelu czy na ulicach miasta.
Pomysł połączenia linii tramwajowych i kolejowych w celu zaoferowania atrakcyjnego transportu miejsko-podmiejskiego był stopniowo wdrażany w Karlsruhe w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Rozwój sieci tramwajowej - miejskiej i podmiejskiej cały czas jest prowadzony. W grudniu 2021 roku został otwarty tunel, łączący północną część miasta z południową oraz wschodnią z zachodnią. Jednocześnie główna handlowa ulica Kaiserstrasse w centrum miasta została całkowicie wyłączona z transportu publicznego.
Z początkiem 2023 roku sieć tramwajowa w Karlsruhe liczyła 76,7 kilometrów długości, natomiast sieć S-Bahn w całym regionie aż 663,4 kilometrów długości. Dzięki ogromnej gęstości tras, zapewniała bardzo dobry dostęp do transportu szynowego w mieście i regionie. Rola autobusów w mieście sprowadzała się natomiast niemal wyłącznie do dowozu w obrębie dzielnic do linii tramwajowych. Sieć obsługiwana była przez przedsiębiorstwo Verkehrsbetriebe Karlsruhe, natomiast całym systemem zarządzał Karlsruher Verkehrsverbund.
Po mieście kursowało 6 linii tramwajowych, oznaczonych numerami od 1 do 5 i 8 oraz 13 linii podmiejskich, oznaczonych numerami: S1, S11, S2, S3, S31, S32, S4, S41, S5, S51, S52, S7, S8. W całym regionie linii S-Bahn było jeszcze więcej. Część z nich określana była, jako wycieczkowe, weekendowe lub typowo kolejowe. Linie S1, S2, S11 były obsługiwane są przez niskopodłogowe wagony tramwaje, zasilane napięciem 750 V. Pozostałe linie obsługiwane były przez pojazdy dwusystemowe o zmiennym napięciu i środkowym wejściu do pojazdu na wysokości 55 cm. Takie rozwiązanie było konieczne, aby pojazdy mogły obsługiwać perony kolejowe.
Tabor tramwajowy składał się z trzech rodzajów pojazdów. Najstarsze wozy to trójczłonowe GT6-70-D/N, dostarczone w latach 1995 - 1996 i 2002 - 2005 w liczbie 45 sztuk przez zakłady Duewag i Siemens. Oznaczone zostały numerami od 221 do 265. Oprócz w nich w eksploatacji pozostawały pięcioczłonowe GT8-70-D/N, dostarczone w latach 1999 - 2000 i 2003 w liczbie 25 sztuk. Oznaczono je numerami od 301 do 325. Krótsze wozy mierzyły 29,7 metra długości, natomiast dłuższe 39,7 metra długości. Najnowszy tabor stanowiły natomiast trójczłonowe wozy NET 2012 Citylink, dostarczone w latach 2014 - 2019 w liczbie 75 sztuk przez zakłady Vossloh i Stadler Rail. Oznaczono je numerami od 326 do 400. Wozy te mierzyły 37,2 metra długości. Wszystkie te pojazdy kursowały na liniach tramwajowych oraz liniach S-Bahn: S1, S2 i S11.
Tabor S-Bahn był bardziej liczny i składał się z pięciu rodzajów pojazdów. Najstarsze wozy to dwuczłonowe GT6-80C, dostarczone w latach 1983 - 1984 przez Waggon-Union Berlin w liczbie 18 jednostek. Oznaczone zostały numerami od 502 do 520. Nieco młodsze były trójczłonowe wozy GT8-80C, dostarczone w latach 1987 - 1991 przez Waggon-Union Berlin i Duewag w liczbie 38 pojazdów. Oznaczone zostały numerami od 551 do 589. Krótsze jednostki mierzyły 27,6 metra długości, natomiast dłuższe 37,4 metra długości. Oba typy pojazdów były stopniowo wycofywane z eksploatacji.
Młodszy tabor reprezentowały trójczłonowe GT8-100C/2S, dostarczone w latach 1991 - 1995 przez zakłady Duewag w liczbie 36 oraz GT8-100D/2S-M, pochodzące z lat 1997 - 2005, które również wyprodukował Duewag w liczbie 86 jednostek. Oba typy jednostek mierzyły 37,6 metra długości. W części pociągów środkowy człon został wyposażony w panoramiczne okna. Pojazdy te były przystosowane zarówno do zasilania napięciem tramwajowym, jak i kolejowym.
Najnowszy tabor stanowiły dostarczane od 2012 roku przez zakłady Bombardier trójczłonowe zespoły ET2010/2S Flexity Swift. W sumie docelowo miały trafić do ruchu 62 pojazdy. Oznaczono je numerami od 923 do 984. Mierzyły 37 metrów długości i również były dwusystemowe.
Wszystkie pojazdy, zarówno tramwajowe, jak i S-Bahn, dysponowały szerokością 2,65 metra.
Główna zajezdnia tramwajowa zlokalizowana jest przy Gerwigstrasse we wschodniej części miasta. Została otwarta na początku 2009 roku i przejęła funkcję starej zajezdni, zlokalizowanej w pobliżu. Część z niej przeznaczono na Muzeum Tramwajowe. W jednej z hal funkcjonują natomiast warsztaty autobusowe. Druga, znacznie większa zajezdnia, zlokalizowana jest w zachodniej części miasta. Działają tu również warsztaty remontowe.
PSMKMS & Impuls
