Tramwaje w Europie
Niemcy - Heidelberg
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje
- Kategoria: Tramwaje na świecie
- Opublikowano: niedziela, 06, sierpień 2023 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 1217
Heidelberg położony jest w dolinie rzeki Neckar, w kraju związkowym Badenia-Witenbergia, na wschód od Mannheim. Miasto liczy blisko 150 tysięcy mieszkańców. Tutejsza sieć tramwajowa powiązana jest z liniami funkcjonującymi w Mannheim i Ludwigshafen, a w okresie letnim można nawet dotrzeć bezpośrednią linią ekspresową do Bad Dürkheim.
Jako pierwsi w dolinie rzeki Neckar osiedlili się Celtowie, jeszcze około IV - II wieku p.n.e. Później ich miejsce zajęli Rzymianie. Obecny Heidelberg założony został w 1196 roku, natomiast w 1220 roku uzyskał prawa miejskie. Niedługo później zbudowano tutaj zamek, który stał się siedzibą elektora Palatynatu. W 1386 roku w mieście założono uniwersytet, najstarszy we współczesnych granicach Niemiec. Heidelberg przez wieki był targany wojnami, głównie na tle religijnym. Największe zniszczenia miasta miały miejsce w 1689 i 1693 roku, gdy dwukrotnie zburzyły je wojska francuskie. Od tego czasu zamek pozostaje w ruinie. W 1840 roku do Heidelbergu dotarła linia kolejowa z Mannheim. Jest to jedno z najstarszych połączeń kolejowych na terenie Niemiec. Jednocześnie tutejszy uniwersytet stał się jednym z czołowych ośrodków naukowych na świecie. Druga wojna światowa nie poczyniła w Heidelbergu praktycznie żadnych zniszczeń. Po wojnie swoją główną kwaterę miały tu siły zbrojne Stanów Zjednoczonych w Europie. Wojska amerykańskie opuściły całkowicie miasto dopiero w 2013 roku. Do dziś jest to ważny ośrodek nauki i kultury. Funkcjonuje tu również przemysł maszynowy i chemiczny. Swoją siedzibę ma tu między innymi fabryka koncernu Henkel.
Pierwszą trasą uruchomioną w Heidelbergu w 1885 roku została linia tramwaju konnego, która prowadziła z Dworca Głównego na Rynek. W 1886 roku otwarto połączenie z dworca do Steigerweg. Do 1890 roku zostało utworzone połączenie międzymiastowe Mannheim – Weinheim – Heidelberg. W 1891 roku ukończono trasę Mannheim - Heidelberg przez Wieblingen, Edingen i Neckarhausen. W 1892 roku tabor tramwaju konnego w Heidelbergu składał się z 37 zamkniętych i 33 otwartych wagonów, które obsługiwało 685 pracowników i 934 koni.
Jednocześnie, mieszkańcy miejscowości: Rohrbach, Leimen, Nußloch i Wiesloch, położonych na południe od Heidelberga, zaczęli zgłaszać potrzebę poprawy połączeń transportowych. Istniejąca linia kolejowa w dolinie Renu przebiegała bowiem daleko od nich. W związku z tym, w 1901 roku otwarto pierwszą linię tramwaju elektrycznego na trasie Heidelberg - Wiesloch. Inwestycja ta od początku była dochodowa. Poza pasażerami, transportowano bowiem kamień z kamieniołomu w Nußloch do cementowni Leimen.
W 1902 roku przeprowadzono elektryfikację sieci w Heidelbergu. W dniu 6 października z ulic miasta zjechał ostatni wagon tramwaju konnego. Od następnego dnia, tramwaje konne kursowały pomiędzy Schlachthof, Hauptbahnhof i Karlstor, przejeżdżając przez Hauptstraße z częstotliwością co 4 minuty. Niektóre wagony tramwaju konnego nadal używane były jako przyczepy do tramwajów elektrycznych.
Od 1903 roku realizowano dalszą rozbudowę istniejących tras. W 1905 roku władze miasta Heidelberg stały się właścicielem trasy do Wiesloch. W 1910 roku wybudowano linię do Schlierbach a w 1914 roku podjęto decyzję o budowie jednotorowej linii do Eppelheim Rathaus.
Sieć tramwajowa cieszyła się dużym powodzeniem pasażerów. W 1919 roku przewieziono aż 16,7 miliona osób. Jednak w okresie hiperinflacji konieczne było wstrzymanie funkcjonowania komunikacji tramwajowej, co nastąpiło od 26 listopada 1923 roku do 21 stycznia 1924 roku. Stopniowo przywracano kolejne połączenia, a także realizowano nowe. W 1926 roku otwarto trasę do Wieblingen, która wzbudziła jednak kontrowersje, konkurując bezpośrednio z równoległą linią kolejową. W 1927 roku uruchomiono linię międzymiastową z Eppelheim przez Plankstadt do Schwetzingen, gdzie uzyskano połączenie z trasą tramwajową Schwetzingen-Ketsch. Ostatnią linią którą otwarto w 1939 roku przed wybuchem II wojny światowej, była trasa przez most Hindenburga (dziś most Ernsta Walza).
Miasto w znacznej mierze uniknęło nalotów bombowych podczas wojny. Ruch tramwajowy całkowicie wstrzymano dopiero po wysadzeniem mostów na rzece Neckar i wejściu wojsk amerykańskich w dniu 29 marca 1945 roku. Jednak już od 19 maja rozpoczęto wznawianie funkcjonowania komunikacji tramwajowej.
Jeszcze po II wojnie światowej powstawały nowe odcinki torowisk. W 1959 roku sieć tramwajowa w Heidelbergu osiągnęła swoją największą długość. Wynosiła ona 45,2 kilometra. Rosnący ruch samochodów skutkował blokowaniem ruchu tramwajów na wąskich ulicach miasta i stopniowy odpływ pasażerów. W 1962 roku jako pierwsza zlikwidowana została linia tramwajowa przez Schlierbach do Neckargemünd. Zastąpiono ją komunikacją autobusową. W 1966 roku zamknięto linię do Wieblingen. W 1971 roku miasto Heidelberg musiało wdrożyć program naprawczy przedsiębiorstwa komunikacyjnego, ponieważ z powodu kryzysu finansowemu, groził mu upadek. Pomimo protestów, wprowadzano dalsze ograniczenia tras i podwyżkę cen biletów. W 1972 roku zamknięto trasę Rohrbach Markt – Kirchheim, w 1973 roku Leimen – Wiesloch, w 1974 roku Ratusz w Eppelheim – Schwetzingen, a w 1976 roku jeden z najbardziej obciążonych odcinków z Bismarckplatz do Karlstor.
Proces likwidacji udało się powstrzymać dopiero w 1982 roku. Uznano wówczas, że sieć tramwajowa w Heidelbergu jest nieodzowną częścią transportu lokalnego. Dzięki temu możliwa była realizacja pierwszych od lat inwestycji. W listopada 1995 roku otwarto odcinek linii tramwajowej przez Berliner Straße do stacji OEG Handschuhsheim. W 2006 roku oddano nową linię tramwajową przez Schwetzinger Straße do Kirchheim a w 2017 roku zakończono pierwszy etap budowy Bahnstadt i Pfaffengrund wraz z oddaniem do użytku odcinka Gadamerplatz – Eppelheimer Terrasse – Henkel-Teroson-Straße – Kranichweg/Stotz.
Obecnie sieć tramwajowa w Heidelbergu obsługiwana jest przez przedsiębiorstwo Rhein-Neckar-Verkehr GmbH (RNV). Tramwaje docierają również do sąsiednich gmin Leimen i Eppelheim. Infrastruktura sieci tramwajowej jest własnością spółki miejskiej Heidelberger Straßen- und Bergbahn AG. Rozstaw torów niezmiennie wynosi 1000 mm. Do 2006 roku linie tramwajowe oznaczano numerami od 1 do 12. Po przejęciu przez RNV, konieczna była zmiana numeracji, aby wyeliminować dublowanie się oznaczeń. Heidelberg otrzymało zakres od 21. W 2023 roku w rejonie Heidelberga funkcjonowały linie: 21, 22, 23, 24, 26 i międzymiastowa 5 oraz sezonowa 9. Te dwie ostatnie linie, zapewniające połączenie do Mannheim i Ludwigshafen, poruszają się trasami dawnych kolei wąskotorowych, powstałych jeszcze w XIX wieku. Do chwili obecnej na terenie miast funkcjonują one według przepisów tramwajowych, natomiast na odcinkach podmiejskich według przepisów kolejowych. Linia 5 kursuje po trasie okrężnej, mając na trasie wyznaczone przystanki na wyrównanie czasu i wymianę prowadzących. W dni świąteczne w miesiącach letnich linię 5 wspomaga linia ekspresowa 9, której trasa wiedzie z Bismarckplatz w Heidelbergu przez Edingen, Mannheim, Ludwigshafen, Maxdorf aż do Bad Dürkheim.
W 2023 roku flota tramwajów RNV eksploatowanych w Heidelbergu składała się z 36 pojazdów. Najstarszy tabor reprezentowało 8 trójczłonowych wagonów Duewag M8C, pochodzących z lat 1985 – 1986 i wyposażonych w trakcie modernizacji w niskopodłogowy środkowy człon. W związku z tym zmieniono im oznaczenie na M8C-NF. Posiadały one numery od 3251 do 3258.
Z lat 1994 – 1995 pochodziło 12 sześcioosiowych, trójczłonowych wagonów niskopodłogowych Duewag MGT6D. Zostały one oznaczone numerami od 3261 do 3272.
Najnowszy tabor stanowiło 16 ośmioosiowych wagonów Rhein-Neckar-Variobahnen firmy Bombardier RNV8, które dostarczano w dwóch partiach. Wozy z lat 2002 – 2003 posiadały numery od 3273 do 3280. Wagony wyprodukowane w latach 2009 – 2010 oznaczono numerami od 3281 do 3288. Pojazdy te dodatkowo wyposażono w baterie akumulatorów, dzięki czemu posiadały możliwość jazdy bez podłączenia do sieci trakcyjnej.
Linie 5 i 9 obsługiwane są przez wagony pochodzące z innych zajezdni RNV. Są to głównie Bombardiery RNV6 oraz Adtranz V6.
Cały tabor w mieście stacjonuje w zajezdni tramwajowo-autobusowej w centrum Heidelbergu. Dodatkowo, w Edingen funkcjonuje mała zajezdnia, która wysyła wagony przede wszystkim do obsługi linii 5.
PSMKMS & Impuls
