Tramwaje na świecie
Wielka Brytania - Blackpool
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje
- Kategoria: Tramwaje na świecie
- Opublikowano: niedziela, 24, grudzień 2023 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 1145
Blackpool położone jest na zachodnim wybrzeżu Wielkiej Brytanii, na północ od Liverpoolu. W mieście funkcjonuje jedna z najstarszych i najciekawszych sieci tramwajowych na świecie. Poza nowoczesnymi wagonami, poruszają się tu bowiem historyczne pojazdy, wśród których są również tramwaje piętrowe.
Pierwsze wzmianki o małej nadmorskiej wiosce w rejonie współczesnego Blackpool pojawiły się w 1086 roku. Przez wieki było to spokojne miejsce. Burzliwy rozwój zaczął się w połowie XVIII wieku dzięki turystyce. Przyjeżdżali tu ludzie z głębi lądu, chcący skorzystać z kąpieli morskich w celach zdrowotnych. Ważny impuls do rozwoju kurortu dało oddanie do użytku połączenia kolejowego w 1846 roku. Szczyt turystyki przypadł jednak na lata sześćdziesiąte dwudziestego wieku. W tym czasie Blackpool rocznie odwiedzało nawet 17 milionów osób. Dopiero rozwój wyjazdów zagranicznych spowodował zmniejszenie zainteresowania przyjazdami do tego kurortu. Jednak wciąż jest to jeden z najważniejszych ośrodków turystycznych w Wielkiej Brytanii. Obecnie Blackpool zamieszkuje około 140 tysięcy mieszkańców.
Dużą atrakcją miasta jest nadmorskie wybrzeże, położone nad morzem Irlandzkim. Mieszkańcy i turyści mogą korzystać z trzech molo, powstałych jeszcze w dziewiętnastym wieku. Najdłuższe z nich mierzy 503 metry długości i powstało w 1863 roku. Najwyższa budowlą w mieście jest natomiast otwarta w 1894 roku wieża Blackpool Tower, wzorowana na wieży Eiffla. Mierzy 158 metrów wysokości. Mieści się w niej między innymi sala balowa, cyrk, akwarium, restauracja, a także Jungle Jims i Jurassic Walk. Miasto słynie też z iluminacji nadmorskiej promenady, która rozciąga się na długości 10 kilometrów między Starr Gate i Bispham. Do rozświetlenia miasta wykorzystywane jest ponad milion żarówek.
W Blackpool funkcjonuje druga najstarsza linia tramwaju elektrycznego w Wielkiej Brytanii. Pierwszą jest Volk's Electric Railway w Brighton, która została otwarta dwa lata wcześniej i podobnie kursuje po wydzielonym torze wzdłuż wybrzeża. Sieć w Blackpool od 2012 roku obsługiwana jest głównie przez nowe tramwaje. Po mieście wciąż jednak kursują historyczne pojazdy, obsługując ruch turystyczny. Funkcjonują one przez cały rok w wybrane dni powszednie i święta, a także podczas Blackpool Illuminations. Również tramwaje są przyozdabiane tysiącami świecących żarówek. Wyłączając muzea, sieć tramwajowa w Blackpool jest jedną w Europie i jedną z trzech na świecie obok Hongkongu i Aleksandrii w Egipcie, gdzie do dzisiaj w ruchu liniowym wykorzystywane są tramwaje piętrowe.
Pierwszy odcinek linii tramwajowej w Blackpool został otwarty w 1885 roku i prowadził z Cocker Street do Dean Street wzdłuż nadmorskiej promenady. Była to jedna z pierwszy linii tramwaju elektrycznego na świecie, uruchomiona zaledwie 6 lat po tym, gdy Werner von Siemens po raz zaprezentował pojazd zasilany trakcją elektryczną. Sieć do 1892 roku obsługiwała firma Blackpool Electric Tramway Company. Po wygaśnięciu dzierżawy, linia została przejęta przez Blackpool Corporation.
Tramwaje w Blackpool początkowo były zasilane z przewodu zlokalizowanego w kanale w jezdni. Rozwiązanie to z jednej strony pozwolało na uniknięcie montażu napowietrznej sieci trakcyjnej. W warunkach nadmorskich było jednak trudne w eksploatacji. Kanał kablowy był bowiem zarówno zalewany przez wodę morską, jak i zasypywany przez piasek z plaży. Skutkowało to koniecznością częstego oczyszczania i wstrzymywania ruchu tramwajów. W rezultacie w 1899 roku zdecydowano się na instalację napowietrznej sieci trakcyjnej, zasilającej tramwaje napięciem 550 V prądu stałego. Jednocześnie, usunięto przewód z kanału między szynami.
W 1900 roku trasa została przedłużona na północ do Gynn Square, gdzie połączyła się z Blackpool i Fleetwood Tramroad. W 1901 roku otwarto pętlę Marton, łączącą Talbot Square i Central Station wzdłuż Church Street, Devonshire Square, Whitegate Drive, Waterloo Road i Central Drive. Nowa zajezdnia została zbudowana na Whitegate Drive w Marton. Kolejna linia została dodana z Talbot Square wzdłuż Talbot Road do Layton w 1902 roku. W 1903 roku linia promenady dotarła do Pleasure Beach. W 1920 roku Blackpool Corporation przejęła inną linię tramwajową, zyskując kolejne 13 kilometrów torów i trzy zajezdnie, dwie w Fleetwood i jedną w Bispham. Blackpool Corporation również zyskała wszystkie 41 tramwajów. Wzdłuż linii do Fleetwood, między Rossall i Broadwater w 1925 roku zbudowano bardziej bezpośrednią linię. Ostatnie przedłużenie linii tramwajowej miało miejsce w 1926 roku, wzdłuż promenady do Clifton Drive przy Starr Gate, gdzie połączono się z Lytham St. Annes Corporation Tramways. Wówczas tramwaje docierały w głąb lądu i równolegle do linii z nadbrzeża.
W 1930 roku, w ramach pięcioletniego planu modernizacji, wprowadzono flotę nowoczesnych, opływowych wagonów tramwajowych, w tym zamknięte wozy, jednopokładowe pojazdy w kształcie łodzi z otwartym dachem oraz dwupokładowe luksusowe wagony English Electric. Stanowiły one trzon floty aż do początku dwudziestego pierwszego wieku.
Niestety, w 1936 roku rozpoczęto powolny proces ograniczania sieci tramwajowej. W pierwszej kolejności zamknięto trasy Central Drive i Layton. W 1961 roku wstrzymano ruchu po Lytham Road, w 1962 roku po Marton, a w 1963 roku zamknięto linię tramwajową na Dickson Road do North Station. Zakończono też eksploatację zajezdni Marton and Copse Road Depots w 1963 roku i Bispham Depot w 1966 roku. Pozostawiono tylko linię od Starr Gate do Fleetwood, która funkcjonuje do dzisiaj. W latach 1962 – 1992 Blackpool było jedynym miastem w Wielkiej Brytanii, w którym funkcjonowała sieć tramwajowa z prowadzonymi regularnymi przewozami pasażerskimi. Ostatnim angielskim miastem, w którym zlikwidowano tradycyjną sieć tramwajową, było Sheffield w 1960 roku.
W Blackpool szybko doceniono rolę tramwajów. Dlatego jeszcze w 1970 roku opracowano plan ratunkowy, w celu utrzymania ruchu na istniejącej linii tramwajowej. W tym celu między innymi dokonano przebudowy wagonów tramwajowych, tak aby mogły być one obsługiwane przez jedną osobę, co przyczyniło się do obniżenia kosztów. Dokonano zakupu wagonów Centenary. Wprowadzono też reklamy na pojazdach, dzięki czemu zyskano dodatkowy dochód. W rezultacie tramwaje w Blackpool dotrwały do dwudziestego pierwszego wieku. W związku ze zobowiązaniem rządu w 2000 roku do uruchomienia 25 nowych sieci tramwajowych do 2010 roku, Rada Blackpool i Rada Hrabstwa Lancashire złożyły wniosek o uzyskanie dotacji rządowej na rozbudowę sieci tramwajowej do St Annes na południu i nowych osiedli mieszkaniowych w Fleetwood na północy, z możliwym dalszym przedłużeniem trasy do Poulton-le-Fylde i Thornton. Tymczasem po raz pierwszy w historii cała sieć tramwajowa została zamknięta w listopadzie 2007 roku na okres pięciu miesięcy w celu przeprowadzenia modernizacji infrastruktury.
W 2008 roku rząd zgodził się na wspólną ofertę BTS i Blackpool Council na finansowanie całkowitej modernizacji sieci. Rząd wniósł wkład w wysokości 60,3 mln funtów z planowanych 85,3 mln funtów. Rada Blackpool i Rada Hrabstwa Lancashire zapewniły pozostały wkład po około 12,5 miliona funtów. Cała sieć tramwajowa została zmodernizowana. Zakupiono też 16 tramwajów Bombardier Flexity 2, które zastąpiły istniejące wagony w 2012 roku. Prace związane z wymianą nawierzchni tramwajowej i budową nowej zajezdni tramwajowej przy Starr Gate skutkowały wstrzymaniem ruchu tramwajów w okresie od 2009 do 2012 roku. W tym czasie po Blackpool kursowała zastępcza komunikacja autobusowa.
Wprowadzenie do ruchu nowych tramwajów nie oznaczało zakończenia eksploatacji starych pojazdów. Posłużyły one do obsługi historycznych przewozów. Flota 18 nowych wagonów Bombardier Flexity 2 (dwa dokupiono w 2016 roku) zlokalizowana została w nowej zajezdni Starr Gate . Historyczne pojazdy garażowane są natomiast w Rigby Road Depot, w pobliżu Manchester Square.
Obecna trasa tramwajowa prowadzi ze Starr Gate w Blackpool na południu, do Ferry Terminus w Fleetwood na północy, głównie wzdłuż wybrzeża Fylde, skręcając w głąb lądu w Cleveleys na ostatnie kilka kilometrów, zanim zakończy przebieg na wybrzeżu w Fleetwood. Część kursów, szczególnie w okresach zwiększonych przewozów, jak Blackpool Illuminations lub w święta państwowe, realizowana jest na krótszych trasach. Tramwaje zawracają wówczas w Cleveleys, Little Bispham, Bispham lub Pleasure Beach, aby umożliwić bardziej intensywną obsługę przez centrum Blackpool. Podczas Święta Iluminacji udekorowane tramwaje przewożą pasażerów promenadą wzdłuż oświetlonego obszaru, prowadzącego z Pleasure Beach do Bispham. Sieć obsługiwana jest przez Blackpool Transport Services (BTS) i liczy 18 kilometrów długości. Istnieją cztery pętle: przy Starr Gate, naprzeciwko Pleasure Beach, Little Bispham i Fleetwood, a także połączenie z Rigby Road Depot. Tramwaje Bombardier Flexity 2 prowadza podstawowe przewozy. W razie potrzeby okazjonalnie dostępne są zmodyfikowane tramwaje piętrowe English Electric Balloon.
Historyczne przewozy realizowane są przez niezmodyfikowane, tradycyjne wagony tramwajowe, w wybrane dni powszednie, weekendy, święta i miesiące letnie, a także podczas Święta Iluminacji. Zatrzymują się wówczas tylko na specjalnych przystankach, zlokalizowanych obok tradycyjnych w Pleasure Beach, North Pier, Cabin, Bispham, Cleveleys i Fleetwood Ferry. Mają odrębną wyższą taryfę. W ruchu wykorzystywane są trzy rodzaje tramwajów: jedyne w Europie piętrowe wagony Ballon Cars, które są symbolem miasta i atrakcją turystyczną, tramwaje łodzie Boat Cars z otwartym dachem oraz wagony Centenary, których sylwetka zbliżona jest do autobusów.
W planach jest dalszy rozwój sieci tramwajowej, w tym jej przedłużenie wzdłuż Talbot Road do stacji kolejowej Blackpool North, które było w trakcie realizacji w 2023 roku, chociaż prace rozpoczęły się jeszcze w 2017 roku. W ramach projektu powstał nowy terminal tramwajowy, w którym przejście podziemne zapewni dostęp do sieci kolejowej. Będzie to odnoga od sieci głównej w głąb lądu.
Jednocześnie pojawiło się kilka propozycji dalszej rozbudowy linii tramwajowej, w szczególności wzdłuż South Fylde Line do Lytham St Annes i Fleetwood Branch Line do Poulton-le-Fylde. Blackpool Council, Fylde Council i Wyre Council złożyły wnioski o dofinansowanie w celu przeprowadzenia studium wykonalności powstanie "Tram Loop", obejmującego powstanie dwóch nowych tras.
PSMKMS & Impuls
