Tramwaje w Europie
Francja - Grenoble
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje
- Kategoria: Tramwaje na świecie
- Opublikowano: środa, 24, styczeń 2024 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 946
Grenoble położone jest w południowo-wschodniej Francji, w malowniczej dolinie u podnóża francuskich Alp nad rzekami Drac i Isere. Pierwsze tramwaje wyjechały na ulice miasta w 1894 roku i funkcjonowały do 1952 roku. Na powrót komunikacji tramwajowej trzeba było czekać do 1987 roku. Była to druga przywrócona sieć po Nantes, gdzie tramwaje zaczęły ponownie kursować w 1985 roku.
Historia Grenoble sięga czasów starożytnych. Znajdowała się tu wówczas rzymska osada Cularo. Po upadku Cesarstwa Rzymskiego, ośrodek ten dostał się pod panowanie królestwa Burgundii, a następnie Franków. Około V wieku Grenoble stało się siedzibą biskupstwa. Miasto swój największy rozkwit przeżyło natomiast w XVIII wieku.
Nad Grenoble góruje potężna twierdza Bastylia (Fort de la Bastille). Została ona zbudowana w XVI wieku na polecenie księcia Lesdiguieres. Jej głównym zadaniem miała być ochrona miasta i okolic. Rozbudowa obiektu trwała aż do połowy XIX wieku. W latach trzydziestych ubiegłego wieku powstała licząca prawie 300 metrów długości kolejka linowa, wiodąca na szczyt twierdzy. Z jej murów rozpościera się wspaniała panorama na Grenoble oraz Alpy ze słynnym szczytem Mont Blanc.
Miasto stanowi dogodną bazę wypadową w otaczające je Alpy. W związku z tym, promuje się jako raj dla miłośników górskich wspinaczek. W sezonie zimowym jest do również znany kurort narciarski. W 1968 roku miały tu miejsce Zimowe Igrzyska Europejskie. Grenoble to także jeden z największych francuskich ośrodków naukowych. Miasto szczyci się trzema uniwersytetami oraz politechniką. Kształci się tu ponad 60 tysięcy studentów rocznie. Samo Grenoble liczy około 160 tysięcy mieszkańców.
Tramwaje na ulice Grenoble po raz pierwszy wyjechały w 1894 roku. Początkowo były to pojazdy parowe, jednak już od 1897 roku wprowadzono elektryfikację sieci. Tramwaje poruszały się po torach o rozstawie 1000 mm. Torowiska składały się głównie z odcinków jednotorowych, na których funkcjonowały mijanki. Oprócz gęstej sieci miejskiej, istniało kilka tras międzymiastowych, między innymi z Grenoble do Villard-de-Lans i do Chapareillan. Długość torowisk wynosiła około 220 kilometrów, z których korzystały różne firmy. Ich tabor był jednak kompatybilny, umożliwiając poruszanie się po całej sieci. Miejskie i podmiejskie tramwaje rozwijały się nieprzerwanie do 1920 roku. Od tego czasu zaczęły być jednak stopniowo wypierane przez inne środki transportu, takie jak autobusy i trolejbusy, a także pojazdy indywidualne. Komunikacja tramwajowa ostatecznie przestała funkcjonować w 1952 roku.
Na powrót tramwajów do Grenoble nie trzeba było długo czekać. Szybko okazało się, że oparcie transportu miejskiego o sieć autobusową i trolejbusową nie jest efektywnym rozwiązaniem. W związku z tym analizowano między innymi uruchomienie kolejki linowej Télérail lub systemu minibusów na poduszce powietrznej Urba. Ostatecznie w wyniku przeprowadzonego w 1983 roku referendum zdecydowano o budowie linii tramwajowej na trasie: Fontaine - Gare de Grenoble - centrum - Grand'Place. Prace nad pierwszym odcinkiem trasy o długości 8,8 kilometra rozpoczęły się we wrześniu 1984 roku. Jednocześnie do jej obsługi wybrano pojazdy firmy Alsthom TFS w wersji z częściowo obniżoną podłogą. Dzięki temu, Grenoble stało się pierwszym miastem na świecie, w którym eksploatowano nowoczesne tramwaje, dostosowane do potrzeb osób o ograniczonej sprawności ruchowej.
Linia A została oddana do użytku w 1987 roku, odnosząc natychmiastowy sukces. W 1990 roku uruchomiono linię B. Poprawiła ona obsługę kampusu uniwersyteckiego. Obie trasy były kilkukrotnie przedłużane. Linia A powiększyła się o 4,8 kilometra, docierając do Échirolles w 1997 roku. Linię B przedłużono do Budynku Sądu w 1999 roku, a następnie do Cité Internationale w 2001 roku.
Budowa kolejnych linii C i D, rozpoczęta pod koniec 2003 roku, wiązała się z rozbiórką mostu autostradowego Vallier-Jaurès. Linia C o długości 17,6 kilometra została oddana do użytku w 2006 roku i stanowiła największe rozszerzenie sieci w Grenoble od czasu jej reaktywacji. W 2007 roku otwarto natomiast krótką linię D. Prace na linii E rozpoczęły się w 2011 roku. Została ona oddana do użytku między przystankami Louise Michel i Saint-Martin-le-Vinoux Hôtel de ville w 2014 roku, a następnie do Fontanil-Cornillon w 2015 roku. W 2019 roku kolejny raz przedłużono linią A do Denis Papin, leżącą na terenie gminy Pont-de-Claix.
Warto podkreślić, że ponownemu powstaniu sieci tramwajowej towarzyszyła również całkowita reorganizacja układu drogowego w mieście. W ścisłym centrum Grenoble udało się usunąć ruch samochodowy. Podobnie było w części sąsiednich gmin. Podczas budowy linii C Grands Boulevards, będący dotychczas drogową arterią, został przekształcony w miejski bulwar. Dzięki temu, udało się zmniejszyć ruch samochodowy oraz usunąć część wiaduktów drogowych. Tramwaje posiadają oczywiście priorytet na skrzyżowaniach z sygnalizacją świetlną.
Sieć tramwajowa w Grenoble jest obsługiwana przez firmę Semitag. Składa się z pięciu linii, które obsługują gminę Grenoble, a także 10 gmin ościennych: Échirolles, Fontaine, Le Fontanil-Cornillon, Gières, Saint-Égrève, Saint-Martin-d'Hères, Saint-Martin-le-Vinoux, Seyssins, Seyssinet-Pariset i La Tronche. Długość sieci wynosi 43,7 kilometrów. Tramwaje poruszają się po torach o rozstawie 1435 mm. Częstotliwość kursowania poszczególnych linii jest zróżnicowana. Na liniach A i B tramwaje kursuje średnio co 3 do 5 minut, a na linii C co 4 minut, co 7 minut na linii D i co 9 do 10 minut na linii E. W niedziele i święta częstotliwość waha się od 10 do 15 minut w zależności od linii, z wyjątkiem linii D, gdzie jest to 15 minut. Obecna flota tramwajowa w mieście składa się ze 103 pojazdów, w tym 53 wagonów Alsthom TFS i 50 wozów Alstom Citadis 402.
Najstarszy tabor stanowią niskopodłogowe wagony Alsthom TFS. Co ciekawe, początkowo miały one być wysokopodłogowe, podobne do wozów dostarczonych w 1985 roku do Nantes, z podłogą na wysokości 87 cm nad ziemią. Protesty mieszkańców i stowarzyszeń osób niepełnosprawnych wymusiły jednak zlecenie przez władze miejskie zaprojektowania przez firmę Alsthom tramwajów z podłogą na wysokości 36 centymetrów nad ziemią. Dzięki temu, zapewniono możliwość wejścia do pojazdu osób na wózkach inwalidzkich bez żadnej pomocy z zewnątrz. W rezultacie wozy TFS dla Grenoble stały się pierwszymi, współczesnymi, tramwajami niskopodłogowymi na świecie.
Wagony TFS mają 29,4 metra długości i 2,3 metra szerokości. Na pokład mogą zabrać 186 pasażerów, w tym 54 na miejscach siedzących. Na otwarcie linii A w latach 1986 - 1987 dostarczono 20 wozów. Kolejne 15 tramwajów dla linii B odebrano w latach 1989 - 1990. W 1992 roku dostarczono 3 wozy, natomiast ostatnie 15 tramwajów trafiło do Grenoble w latach 1995 - 1996. Ostatnie pojazdy w odróżnieniu od wcześniejszych, posiadają silniki asynchroniczne. Wszystkie wagony oznaczono numerami od 2001 do 2053.
W 2013 roku Bombardier, związany z warsztatami w Clermont-Ferrand, wygrał przetarg na modernizację pierwszych 38 tramwajów. W ramach prac dokonano między innymi wymiany wyposażenia elektrycznego, zainstalowano klimatyzację, przeprojektowano przedział pasażerskich oraz kabinę motorniczego. Zmniejszono liczbę miejsc siedzących, wygospodarowując w ten sposób dodatkową przestrzeń dla osób na wózkach inwalidzkich. Wprowadzono też system zdalnego sterowania otwieraniem drzwi dla osób niedowidzących. Drzwi tramwajów są częściowo pomalowane na różowo, niebiesko, zielono lub żółto w zależności od tramwaju. Pojazdy zostały też wyposażone w reflektory LED, bardziej wydajne i widoczne.
W związku ze wzrostem liczby pasażerów i uruchomieniem linii C, zamówiono 35 tramwajów Alstom Citadis 402. Pojazdy te stanowią zupełnie inną konstrukcję niż wozy TFS. Liczą aż 43,73 metra długości i 2,4 metra szerokości. Na pokład mogą zabrać 288 pasażerów, w tym 70 w na miejscach siedzących. Są w pełni niskopodłogowe i składają się aż z 7 członów. Citadisy zostały wprowadzone do użytku od grudnia 2005 roku na linii B. Następnie skierowano je na linię C, a później też na linię A. W latach 2008 - 2009 zamówiono dodatkowe 15 wagonów. Dzięki temu, kursuje ich obecnie po Grenoble 50 sztuk. Oznaczone są numerami od 6001 do 6050.
W latach 2026 - 2032 planuje się zastąpienie wozów TFS nowymi tramwajami. Mają one posiadać długość 45 metrów, co pozwoli na dalsze zwiększenie zdolności przewozowej.
Tabor tramwajowy w mieście stacjonuje w dwóch zajezdniach. Pierwsza z nich, zajezdnia Eybens, otwarta została w 1977 roku jako zajezdnia autobusowa. Następnie dokonano jej przebudowy, aby wygospodarować miejsce dla powracających do miasta tramwajów. Po otwarciu drugiej zajezdni tramwajowej w 2005 roku, zajezdnia Eybens obsługuje tylko linię tramwajową A oraz komunikację autobusową.
Główna zajezdnia w mieście znajduje się w Gières i obsługuję wagony tramwajowe kursujące na liniach B, C, D i E. Została otwarta w 2005 roku w tym samym czasie, co przedłużenie linii B do Gières,
W planach jest dalszy rozwój sieci tramwajowej, w tym przedłużenie linii E z Louise Michel do Pont-de-Claix przez Échirolles. W tym przypadku tramwaje miałby się poruszać częściowo po torach kolejowych. Wraz z rozszerzeniem sieci zakłada się zmianę oznaczeń linii tramwajowych z literowej na cyfrową.
PSMKMS & Impuls
