Tramwaje w Europie
Estonia - Tallin
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje
- Kategoria: Tramwaje na świecie
- Opublikowano: środa, 05, luty 2025 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 944
Tallin jest stolicą i największym miastem Estonii. Położony na północy kraju, nad brzegiem zatoki Tallińskiej, liczy niecałe pół miliona mieszkańców. Funkcjonuje tu sieć tramwajowa, która uzupełniana jest przez trolejbusy oraz autobusy. Miasto jest też pełne zabytkowej zabudowy, którą warto zobaczyć.
Osada w rejonie współczesnego Tallina była silnym ośrodkiem gospodarczym już w dziesiątym wieku. W 1219 roku w ramach wyprawy krzyżowej zdobyli ją Duńczycy, niszcząc dotychczasową zabudowę i tworząc nową twierdzę. W 1230 roku osada określana mianem Rewel uzyskała prawa miejskie. W 1248 roku potwierdzili je Duńczycy, lokując miasto na prawie lubeckim. Niedługo później rozpoczęli oni budowę murów miejskich, będących jednymi z najdłuższych i najwyższych w średniowiecznej Europie, liczących 2,5 kilometra długości, do 16 metrów wysokości i posiadających aż 45 baszt. W 1285 roku Rewel stał się członkiem Hanzy. W kolejnych wiekach miasto przechodziło do rąk szwedzkich, a następnie rosyjskich. Dopiero w 1918 roku ogłoszono niepodległą Republikę Estońską. Miasto stało się jej stolicą i otrzymało oficjalną nazwę Tallin. W trakcie drugiej wojny światowej zostało zajęte przez Związek Radziecki. Ponownie stało się stolicą niepodległej Estonii w 1991 roku. Od tego czasu szybko zaczęło odzyskiwać europejski charakter. Dziś uznawane jest za jedno z najbardziej inteligentnych miast świata.
Pomimo zniszczeń, w szczególności w trakcie drugiej wojny światowej i liczącego pół wieku włączenia w struktury Związku Radzieckiego, w mieście zachowało się niezwykle urokliwe zabytkowe centrum z historyczną zabudową, murami i bramami miejskimi czy budynkami kupieckimi. Warto zwiedzić też Estońskie Muzeum Morskie. Część wystawy znajduje się w położonej w centrum XVI-wiecznej wieży, określanej mianem Grubej Małgorzaty. Drugą część wystawy prezentowana jest w dawnym hangarze wodnosamolotów, zlokalizowanym nad zatoką Tallińską. Obiekt ten robi ogromne wrażenie. W jego wnętrzu znajduje się między innymi okręt podwodny, który można zwiedzać.
Początki komunikacji tramwajowej w Tallinie sięgają 1888 roku. Uruchomiona została wówczas pierwsza linia tramwaju konnego, która poruszała się ulicami: Narva maantee, Pärnu maantee i Tartu maantee. Od początku tory miały nietypowy rozstaw 1067 mm. Sieć osiągnęła długość ponad 7 kilometrów w 1902 roku. W 1915 roku zbudowano połączenie do przemysłowej dzielnicy Kopli, umożliwiające dowóz pracowników do zakładów pracy zlokalizowanych w tym rejonie. Oprócz pasażerów, tramwaje transportowały również towary. Było to możliwe dzięki zastosowaniu rozstawu torów, wynoszącego 1524 mm. Transporty towarowe były obsługiwane przez pojazdy parowe, a od 1921 roku również przez tramwaje spalinowe. Wówczas z ulic miasta całkowicie zniknęły pojazdy konne.
W 1925 roku na ulicę Narva maantee wyruszył pierwszy tramwaj elektryczny. Zelektryfikowaną linię napięciem 600 V obsługiwały wozy zbudowane w fabrykach w Tallinie, przy pomocy części z Niemiec i Szwecji. W 1931 roku trasę do Kopli przebudowano na rozstaw szyn 1067 mm, który posiadała reszta sieci tramwajowej w mieście. Obsługiwały ją odtąd wyłącznie wagony z silnikami spalinowymi, aż do początku lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku.
W 1940 roku całkowita długość sieci wynosiła 13,4 kilometra, po których poruszały się 54 wozy, w tym 20 elektrycznych, 9 spalinowych i 28 przyczep. W 1951 roku linia do Kopli została rozbudowana o drugi tor i zelektryfikowana, a dwa lata później połączono ją z pozostałymi liniami w mieście. W 1954 roku ukończono trwającą od trzech lat budowę zajezdni przy ulicy Vana-Lõuna. Rok później wydłużono trasę przebiegającą ulicą Tartu maantee.
Rozbudowa sieci miała miejsce w 1990 roku. Po wstąpieniu do Unii Europejskiej Tallin zrealizował duży projekt modernizacji sieci tramwajowej, niezbędny do włączenia do eksploatacji nowych, niskopodłgoowych wagonów CAF Urbos. Od 2017 tramwaje dojeżdżają do portu lotniczego. W grudniu 2024 roku otwarto natomiast połączenie przebiegające przez terminal promowy.
Od 2012 roku komunikację tramwajową w mieście obsługuje spółka Tallinna Linnatransport, która zajmuje się również komunikacją trolejbusową i autobusową. Od 2013 roku komunikacja miejska w Tallinie jest bezpłatna dla mieszkańców miasta. Pozostali pasażerowie wnoszą opłaty przy pomocy biletów elektronicznych, funkcjonujących na kartach lub też kupowanych przy pomocy aplikacji albo sms. W mieście działa pięć linii tramwajowych, oznaczonych numerami od 1 do 5, które poruszają się po sieci o długości 19,7 kilometra. Tabor stacjonuje w dwóch zajezdniach.
Po drugiej wojnie światowej na ulicach Tallina dominowały tramwaje typu Gotha. Od 1973 roku do miasta sprowadzano jednak czechosłowackie wozy Tatra. Do 1990 roku pozyskano 60 wagonów typu Tatra T4 i 73 Tatra KT4. Do 1998 roku sprowadzono jeszcze 9 używanych KT4 i tym samym w Tallinie kursowały 132 tramwaje: 52 typu T4 i 80 typu KT4. Do 2005 roku wycofano z ruchu wszystkie wagony Tatra T4 i część wozów Tatra KT4. W zamian sprowadzono z kilku niemieckich miast, takich jak: Erfurt, Cottbus, Frankfurt nad Odrą czy Gera wozy KT4D. W latach 2001 – 2007 przebudowano 12 wagonów KT4. Modernizacja polegała przede wszystkim na wstawieniu niskopodłogowego członu, co ułatwiło korzystanie z komunikacji miejskiej osobom niepełnosprawnym. Pojazdy te oznaczono typem KT6TM. W latach 2017 - 2018 zmodernizowano kolejne 6 wozów do wersji KT4TMR. Tym razem nie zabudowano niskopodłogowego członu, natomiast skupiono się na wyglądzie pojazdów. Zostały one przebudowane, tak aby nawiązywać do wyglądu historycznych tramwajów. We wnętrzu zastosowano między innymi drewniane ławki, usytuowane tyłem do okien.
W 2024 roku w ruchu pozostało 45 wagonów typu Tatra KT4, w tym 24 KT4D, 1 KT4SU, 2 KT4TM, 6 KT4TMR i 12 KT6TM. W najbliższym czasie można się było spodziewać wycofania powyższych pojazdów, w związku z wprowadzaniem do ruchu nowych wozów.
Od grudnia 2014 roku rozpoczęto eksploatację 20 wagonów CAF Urbos AXL. Pojazdy te są w pełni niskopodłogowe, posiadają trzy człony i mierzą niecałe 31 metrów.
W 2024 roku eksploatację rozpoczęły pierwsze z 23 zamówionych wagonów PESA Twist 147N. Tramwaje polskiej produkcji są trójczłonowe i mierzą blisko 29 metrów długości. Oznaczone zostały numerami od 521 w górę. Kursują przede wszystkim na linii 1.
W mieście funkcjonują dwie zajezdnie. Jedna zlokalizowana jest w rejonie pętli Vana-Lõuna, w południowej części miasta. Druga zajezdnia znajduje się przy pętli Kopli, w północnej części sieci, tuż nad Zatoką Tallińską.
