Tramwaje w Europie
Francja - Marsylia
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje
- Kategoria: Tramwaje na świecie
- Opublikowano: niedziela, 23, luty 2025 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 764
Położona na południu Francji nad morzem Śródziemnym Marsylia jest drugim co do wielkości miastem w kraju. Liczy około 900 tysięcy mieszkańców, natomiast cały zespół miejski około 1,5 miliona. Podstawę systemu transportu zapewnia metro, które uzupełniane jest przez sieć tramwajową, funkcjonującą nieprzerwanie od 1876 roku i poddaną głębokiej modernizacji w latach 2004 – 2007.
Marsylia uznawana jest za najstarsze miasto we Francji. Została bowiem założona około 600 roku p.n.e przez Greków z Fokai. Od początku funkcjonował tutaj port morski, dzięki któremu miasto szybko się rozwijało. W 49 roku p.n.e. Marsylia została zdobyta przez Juliusza Cezara i przez kolejne 500 lat była częścią Cesarstwa Rzymskiego. W 476 roku władzę przejęli Wizygoci, następnie Burgundowie i Ostrogoci. Od VI wieku należała do państwa Franków. Przez całe średniowiecze miała status wolnego miasta. Dopiero w 1481 roku została wcielona do królestwa Francji. Marsylia ucierpiała mocno w trakcie II wojny światowej, gdy znaczna jej część uległa zniszczeniu w wyniku bombardowania. Współcześnie Maryslia jest dużym ośrodkiem przemysłowym i handlowym. Jest to główny ośrodek przemysłu hutniczego we Francji. Jest to również ważny węzeł komunikacyjny z jednym z największych portów morskich w Europie, międzynarodowym portem lotniczym oraz węzłem kolejowym obsługującym między innymi połączenia TGV. Jest to również znany ośrodek turystyczny. Stąd w kierunku Włoch rozciąga się słynne Lazurowe Wybrzeże.
Biorąc pod uwagę powyższe, potrzeba utworzenia systemu transportu zbiorowego zrodziła się w rejonie Marsylii stosunkowo wcześnie. Początkowo przewozy osób zapewniały powozy konne i dyliżanse. Już w 1854 roku funkcjonowało tu 25 firm, które obsługiwały 69 tras przy pomocy 80 pojazdów, 500 koni i 400 pracowników. Zapotrzebowanie na transport wciąż jednak rosło. Aby im sprostać, podjęto decyzję o uruchomieniu tramwaju konnego. Pod koniec 1875 roku powstała spółka Compagnie Générale Française des Tramways (CGFT), która zbudowała i rozpoczęła eksploatację pierwszej trasy tramwaju konnego. Pojazdy poruszały się po torach o rozstawie 1430 mm, czyli o 5 mm mniej, niż standardowy rozstaw szyn. Pierwsze tramwaje konne wyjechały w styczniu 1876 roku na trasę Chartreux - Joliette, która już w marcu została przedłużona do Arenc. Do 1878 roku utworzono sieć 8 linii, które funkcjonowały bez większych zmian przez kolejne 12 lat. By zwiększyć prędkość poruszania się pojazdów, na niektórych trasach stosowano trakcję parową. W 1892 roku wydrążono tunel pod górą Saint-Michel, tworząc bezpośrednie połączenie z Gare de l'Est znajdującego się w Noailles do La Blancarde i Saint-Pierre. Był to pierwszy odcinek we Francji, po którym tramwaj poruszał się pod ziemią. Dym z parowozów w tunelu okazał się jednak uciążliwy dla pasażerów, stąd w grudniu 1893 roku wprowadzono do eksploatacji lokomotywy Francq, nie posiadające paleniska i wyposażone w zbiornik pary, który trzeba było uzupełniać przed każdym kursem. Od 1892 roku po mieście kursowanie rozpoczęły pierwsze tramwaje elektryczne. W 1893 roku sieć transportu publicznego w Marsylii liczyła około 51 kilometrów, na co składało się 36 kilometrów sieci konnej, 9 kilometrów trakcji parowej i nieco ponad 6 kilometrów pierwszej linii tramwaju elektrycznego, prowadzącego z Cours Belsunce do Saint-Louis. Od 1899 roku elektryfikowano kolejne trasy. W latach 1900 - 1901 funkcjonowało 37 regularnych linii, nie licząc dwóch linii Pancy, dwóch linii Cayol i linii East-Marseille. W 1914 roku sieć liczyła około stu linii o łącznej długości 167 kilometrów, po których przewożono ponad 110 milionów pasażerów rocznie. W 1930 roku tramwaj był wszechobecny w Marsylii. Flota składa się z 454 tramwajów silnikowych i 545 doczep. Frekwencja osiągnęła rekordowy poziom 169 milionów pasażerów w skali roku. Stan ten nie trwał jednak długo. Od 1934 roku linie tramwajowe stopniowo zastępowano autobusami lub trolejbusami. W latach 1950 - 1960 autobusy wyeliminowały komunikację tramwajową prawie na całej sieci. Od 1977 roku w Marsylii funkcjonowanie rozpoczęło metro, które przejęło wiodącą rolę w systemie transportowym miasta. W rezultacie, do 2004 roku przetrwała tylko jedna linia tramwajowa numer 68, która dzięki poruszaniu się przez tunel, umożliwiała szybki dojazd z centrum miasta Noailles do dzielnicy Blancarde - Saint-Pierre. Pierwotna sieć tramwajowa w Marsylii funkcjonowała w latach od 1876 - 2004, co czyni ją jedną z zaledwie trzech we Francji, w których komunikacja tramwajowa działała nieprzerwanie przez cały dwudziesty wiek.
Z początkiem 2004 roku zawieszono funkcjonowanie dotychczasowej linii tramwajowej numer 68 i rozpoczęto rozbudowę dotychczasowej sieci. Zarówno ze względów technicznych, jak i finansowych, kolejne odcinki były uruchamiane stopniowo od 2007 roku. Ostatecznie powstały trzy linie o łącznej długości około 15,8 kilometra, na których zlokalizowano 32 przystanki. Dziennie z sieci korzysta około 100 000 pasażerów. Od lipca 2008 roku linie tramwajowe obsługiwane są przez Régie des transports métropolitains (RTM). Linia numer 1 funkcjonuje na trasie Noailles - Les Caillols, przebiegającej po przedłużonym poza Saint-Pierre odcinku wcześniej istniejącej linii 68. Ze względu na większe gabaryty współczesnych wagonów tramwajowych, w historycznym, ponad stuletnim tunelu, w miejsce dotychczasowych dwóch torów zastosowano odcinek jednotorowy. Tramwaje poruszają się oczywiście po torach o rozstawie 1435 mm. Linie tramwajowe mają wygodne węzły przesiadkowe z dwoma liniami metra. Niestety, tramwaje omijają główny węzeł kolejowo-autobusowy Saint-Charles. Z tego powodu, komunikacja tramwajowa ma drugorzędne znaczenie w skali sieci, niemniej pojazdy i tak są bardzo dobrze zapełnione. Istnieją plany dalszego rozwoju sieci, w tym w szczególności przedłużenia linii 3 na kierunku północ – południe.
Do obsługi sieci zakupiono nietypowo, jak na Francję, wagony kanadyjskiej firmy Bombardier, w pięcioczłonowej wersji Flexity Outlook typu C o długości 32,5 metra i szerokości 2,4 metra. Do lipca 2007 roku dostarczono 26 wozów. Według autorów projektu, wygląd zewnętrzny wagonów miał przypominać kadłub statku, którego dziób stanowi kabina motorniczego. Świecący okrąg nad przednią szybą wskazuje natomiast kolor linii, po której kursuje tramwaj. Pod koniec 2011 roku miasto ogłosiło rozbudowę wagonów tramwajowych do 42,5 metra, poprzez dodanie dwóch członów, w celu zwiększenia pojemności. Pojazdy zostały zmodernizowane w 2012 roku. Jednocześnie, zamówiono u producenta sześć dodatkowych, identycznych, siedmioczłonowych wozów. Obecnie tramwaje są garażowe w zajezdni powstałej w pobliżu starej zajezdni w Saint-Pierre. Liniowe pojazdy przejeżdżają z pasażerami przez teren dawnej zajezdni tramwajowej, służącej obecnie do postoju autobusów. Nowa zajezdnia znajduje się na wschód od poprzedniej. Kolejne zamówienie na dostawę tramwajów do Marsylii zdobyła firma CAF, która w latach 2025 – 2030 ma dostarczyć 15 pojazdów. Wozy te będą serwisowane w nowej zajezdni Ste Marguerite.
PSMKMS & Impuls
