Tramwaje w Europie

Finlandia - Tampere

: Nadrzędna kategoria: Tramwaje; Kategoria: Tramwaje na świecie; Opublikowano: niedziela, 13, kwiecień 2025 21:00; PSMKMS; Odsłony: 893

Tampere jest trzecim co do liczby ludności miastem Finlandii. Funkcjonuje tu jedna z dwóch sieci tramwajowych w kraju, obok Helsinek. System został uruchomiony w 2021 roku. Jest więc jednym z najmłodszych w Europie. Pierwsze plany powstania komunikacji tramwajowej pojawiły się ponad 100 lat wcześniej, z początkiem dwudziestego wieku. Dopiero jednak w kolejnym stuleciu udało się je zrealizować.

Miasto położone jest w południowo-zachodniej części kraju, na północny-zachód od Helsinek. Prawa miejskie otrzymało od króla Gustawa III w 1779 roku. Od tego czasu zaczęły się tu rozwijać zakłady przemysłowe. Rozwój miasta jeszcze przyspieszył po nadaniu przez cara Aleksandra I w 1821 roku przywileju handlowego w postaci możliwości bezcłowego importu surowców i urządzeń. Pozostał on w mocy aż do 1905 roku. W związku z rozwojem przemysłu, miasto było też prężnym ośrodkiem ruchu robotniczego. W 1905 roku w Tampere doszło do pierwszego w historii spotkania Włodzimierza Lenina z Józefem Stalinem podczas konferencji Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji. Po II wojnie światowej w mieście rozwijał się nowoczesny przemysł. Wszystko to sprawiło, że Tampere do dziś określane jest jako „Manchester Finlandii”. Wciąż jest to jeden z największych ośrodków przemysłowych w kraju, a także ważny port śródlądowy i węzeł kolejowy. Mieszka tu ponad 220 tysięcy mieszkańców.

Plany uruchomienia komunikacji tramwajowej w Tampere pojawiły się stosunkowo wcześnie, bo już na początku dwudziestego wieku. Na drodze do ich realizacji stawał jednak brak środków finansowych lub też trwające działania wojenne. Do tematu powracano kilkukrotnie, ale bez rezultatów. Zamiast tramwajów, w latach 1948 – 1976 funkcjonowała w mieście sieć trolejbusowa. Jednak nie spełniła ona pokładanych w niej nadziei. W latach 1991–1992 przeprowadzono studium rozwoju ruchu kolejowego, które przewidywało budowę linii tramwajowej na trasie Hervanta – centrum miasta – Tesoma. Na początku 2000 roku w Tampere pojawiła się koncepcja budowy systemu szybkiej kolei miejskiej, opartej o pojazdy lekkiej budowy, wykorzystujące do poruszania się istniejącą państwową sieć kolejową. W związku z tym w 2001 roku stworzono koncepcję budowy systemu szybkiego tramwaju o nazwie TamTrain, który miał się składać z 42,3 kilometra tras, w tym 15,3 kilometra prowadzonych po istniejących linia kolejowych. Sieć miała być obsługiwana przez pojazdy dwusystemowe, poruszające się zarówno po torach kolejowych, jak i tramwajowych. Rozwiązanie to spotkało się jednak z dużą krytyką, przede wszystkim ze względu na wysokie koszty powstania odcinka tunelowego pod centrum miasta oraz lokalizacją linii kolejowych z dala od najważniejszej zabudowy miejskiej.

W związku z powyższym opracowano kolejny projekt transportowy TASE 2025, w którym usunięto najważniejsze zastrzeżenia. Tym razem zaplanowano trasę tramwajową, przebiegającą częściowo w korytarzu linii kolejowej, w tym przede wszystkim w ciasnym przesmyku Pispala. Tramwaje miały się jednak poruszać po własnych torach, poprowadzonych w ulicach lub po wydzielonych odcinkach. Rozwiązanie to wykluczało również konieczność zakupu droższego taboru dwusystemowego.

Ostateczną decyzję o budowie sieci tramwajowej podjęła Rada Miasta Tampere w 2016 roku. Prace rozpoczęły się z początkiem kolejnego roku. W 2021 roku oddano do użytku sieć liczącą 14,2 kilometra długości, po której poruszały się dwie linie tramwajowe. Linia numer 1 prowadziła z Sorin aukio do kampusu Kauppi, liczyła 3,8 kilometra długości oraz posiadała 9 przystanków. Linia numer 3 prowadziła z Pyynikintori do Hervantajärvi, liczyła 11,5 kilometra długości oraz posiadała 19 przystanków.

Jednocześnie, w 2020 roku podjęto decyzję o realizacji drugiego etapu budowy sieci tramwajowej, w ramach której miało powstać połączenie z Pyynikintori do Lentävänniemi. Prace nad tym odcinkiem ruszyły z początkiem 2021 roku, a ich zakończenie było planowane w 2024 roku. W 2023 roku oddano do użytku pierwszy etap drugiej fazy rozbudowy sieci, obejmujący odcinek z Pyynikintori do Santalahti, a w 2024 roku trwała realizacja etapu do Lentävänniemi.

Na tym jednak nie koniec. Plan generalny z 2021 roku zakładał nowiem rozbudowę sieci o odcinki regionalne. W latach 2025 – 2028 przewidziano budowę tras z kampusu Kauppi do Koilliskeskus oraz z placu Sori do Pirkkala. Miało tez powstać połączenie do Ylöjärvi i Kangasa w nowej dzielnicy Lamminrahka. Ponadto zaproponowano ewentualną nową trasę do Vuores. Zatem, przedłużenia dotychczasowych torowisk miały zostać zrealizowane w niedalekiej przyszłości ze wszystkich końcówek powstałych w pierwszym etapie prac.

Do obsługi sieci zakupiono wyprodukowane przez firmę Škoda Transtech wagony tramwajowe ForCity Smart Artic X34. Są to pojazdy trójczłonowe, dwukierunkowe, niskopodłogowe, o kolorystyce ceglastoczerwonej. Poruszają się po torach o tradycyjnym prześwicie 1435 mm. Mierzą 37,3 metra długości i 2,65 metra szerokości. Na pokład mogą zabrać 264 pasażerów, w tym 104 na miejscach siedzących. Osiągają prędkość maksymalną do 70 km/h. W ramach umowy przewidziano wydłużenie pojazdów o dodatkowe człony, w celu uzyskania długości do 47 metrów.

Początkowo producent dostarczył 19 pojazdów, natomiast umowa przewidywała dostawę nawet 46 dodatkowych wozów. Dotychczas jednak wprowadzono do ruchu 28 wagonów. Produkcja tramwajów rozpoczęła się w 2018 roku. Pierwszy pojazd był gotowy w maju 2020 roku. Wówczas rozpoczęły się jego testy. Kilka miesięcy wcześniej, w lutym tego samego roku Škoda Transtech wypożyczyła tramwaj TW 6000, wyprodukowany przez LHB z 1981 roku. Był on wykorzystywany jako pierwszy do testowania nowych torowisk w Tampere.

Posiadany tabor stacjonuje w tylko jednej zajezdni Hervanta, zlokalizowanej w Itä-Hervanta. W związku z planowanym rozwojem sieci tramwajowej, przewidywano powstanie dwóch kolejnych zajezdni w Lielahti i Linnainmaa.

Sieć tramwajowa w Tampare bardzo szybko odniosła sukces. Tramwaje w dni powszednie w 2024 roku przewoziły ponad 40 000 pasażerów, co stanowiło około 25% podróży komunikacją miejską w regionie Tampere. Wskaźnik niezawodności operacji wynosił 99,12%. Duża w tym zasługa dobrze zaplanowanej sieci, łączącej najważniejsze obiekty z dużymi osiedlami, a także wysokiej częstotliwości kursowania. Linia 3 w godzinach szczytu odjeżdżała z przystanków nawet co 6 minut, a łączna częstotliwość obu linii na wspólnym odcinku wahała się na poziomie około 3-4 minut. W związku z wysoką frekwencją pasażerów, w czerwcu 2024 roku zamieniono końcówki linii 1 i 3. Linia 3 była bowiem dłuższa od linii 1 i w kursujących tu pojazdach panował większy tłok. Od tego czasu linia 1 kursowała z Santalahti do kampusu Kauppi, a linia 3 z placu Sori do Hervantajärvi. Podjęto też działania mające na celu wydłużenie posiadanych wagonów tramwajowych do 47 metrów długości.

Dzięki wysokiej częstotliwości kursowania, niezawodności i dostępności, tramwaj w Tampere odniósł sukces. Nie trzeba było do tego stosowania drogich rozwiązań, w tym odcinków tunelowych, czy prowadzenia ruchu po torowiskach kolejowych, z dala od zabudowy miejskiej. Tradycyjny tramwaj może poruszać się sprawnie i być jednocześnie blisko ludzi, łatwo dostępny i pozbawiony barier.

PSMKMS & Impuls