Tramwaje w Europie
Hiszpania - Alicante
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje
- Kategoria: Tramwaje na świecie
- Opublikowano: sobota, 26, lipiec 2025 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 911
Alicante położone jest w południowo-wschodniej Hiszpanii, nad brzegiem morza Śródziemnego. W okresie od 1893 do 1969 roku funkcjonowała tu sieć tramwajowa. Od 1999 roku na bazie dawnej kolei wąskotorowej do miejscowości Denia, rozpoczęto w mieście proces przywracania komunikacji tramwajowej.
Początki osadnictwa w rejonie Alicante sięgają nawet 5000 lat p.n.e. Około 1000 lat p.n.e tereny te odwiedzali Grecy i Fenicjanie. Samo Alicante miało być założone, jako miasto forteczne, przez Hamilkara Barkasa, ojca Hannibala. W 201 roku p.n.e. miasto zajęli Rzymianie. Około 500 roku n.e., po upadku Rzymu, przejęli je Goci. W latach 718 - 1249 znajdowało się pod panowaniem Maurów. W 1265 roku zdobyte przez Królestwo Aragonii. W 1304 roku na mocy orzeczenia arbitralnego z Torrelles, zostało przekazane przez Kastylię Królestwu Walencji, wchodzącemu w skład Korony Aragonii. Zdobyte przez Francuzów w 1709 roku i w 1873 roku włączone do Królestwa Hiszpanii.
Współczesne Alicante liczby około 330 tysięcy mieszkańców, natomiast cała metropolia około 700 tysięcy mieszkańców. Jest jedenastym co do wielkości miastem Hiszpanii. Jest to znany ośrodek turystyczny na wybrzeżu Costa Blanca. Poza tym może pochwalić się zabytkami, w tym katedrą Concatedral de San Nicolás de Bari, przekształconą z dawnego meczetu. Na głównym placu corocznie od 2019 roku w Alicante stoi największa na świecie szopka bożonarodzeniowa z gigantycznymi figurami Świętej Rodziny. Składa się ona z mierzącej ponad 17 metrów wysokości postaci św. Józefa, Maryi o wysokości 10,5 metra oraz Dzieciątka Jezus mierzącego ponad 3 metry. Szopka została wpisana do Księgi Rekordów Guinessa w 2019 roku i od tamtego czasu nikt nie pobił tego rekordu.
Pierwsze tramwaje konne wyjechały na ulice miasta w 1893 roku. Trasa prowadziła z dzielnicy Benalúa do Plaza de Ramiro. Oprócz odcinków miejskich, powstawały też trasy podmiejskie, które obsługiwane były przez tramwaje parowe. W 1902 roku zainaugurowano połączenie do Muchamiel, w 1905 roku do Elche i Crevillente, a w 1906 roku do San Vicente del Raspeig. Tramwaje konne przetrwały w Alicante stosunkowo długo, bo aż do 1924 roku. Dopiero wtedy przekształcono je w tramwaj elektryczny.
Tramwaje elektryczne rozpoczęły funkcjonowanie w Alicante dopiero w 1924 roku, a więc wiele lat później, niż w większości europejskich miast. Początkowo ten środek transportu cieszył się dużym powodzeniem pasażerów, co zachęcało do rozbudowy sieci i uruchamiania kolejnych połączeń. Po hiszpańskiej wojnie domowej, sieć tramwajowa wymagała inwestycji, ale niedobór materiałów i ich wysokie ceny, ograniczały możliwość realizacji prac. Dodatkowo, rosnąca konkurencja w transporcie publicznym ze strony pojazdów drogowych, wraz ze zwiększającymi się kosztami komunikacji tramwajowej, utrudniały funkcjonowanie sieci. Z tego powodu, dekady lat czterdziestych i pięćdziesiątych dwudziestego wieku były czasem niestabilności funkcjonowania linii tramwajowych. W końcu w 1959 roku, wykorzystując również fakt, że okres eksploatacji niektórych linii zbliżał się do ostatecznego terminu obowiązywania koncesji, osiągnięto porozumienie z Radą Miasta Alicante w sprawie przejęcia sieci i zarządzania nią za pośrednictwem miejskiego zakładu komunikacyjnego. Operacja ta doprowadziła do modernizacji niektórych odcinków sieci, ale też zamknięcia części pozostałych. Dzięki temu jednak, tramwaje przetrwały w mieście jeszcze dziesięć dodatkowych lat. Ostatecznie 1969 roku zamknięto dwie ostatnie linie i zakończono eksploatację tramwajów w Alicante.
Dwie dekady później, zarządzenie kolejami wąskotorowymi w Hiszpanii przekazano władzom regionalnym. W tym celu utworzono przedsiębiorstwo Ferrocarriles de la Generalidad Valenciana. Wśród przekazanych tras znalazła się linia Alicante - Denia, która miała być podstawą projektu przywrócenia komunikacji tramwajowej w Alicante.
Wiosną 1999 roku uruchomiono testowo w Alicante komunikację tramwajową na dwóch odcinkach. Pierwsza trasa miała długość 675 metrów i funkcjonowała pomiędzy Puerta del Mar i stacją La Marina. Druga trasa była dłuższa, mierzyła 2825 metrów i znajdowała się pomiędzy stacją La Marina a Albufereta, dzieląc tor z linią kolejową. W ten sposób Alicante stało się drugim hiszpańskim miastem po Walencji, w którym po latach przerwy przywrócono komunikację tramwajową. Test pilotażowy zakończył się sukcesem i podjęto decyzję o wydłużeniu trasy o 600 metrów, docierając do alei Miriam Blasco. Drugi etap testów z użyciem nowych tramwajów rozpoczął się na trasie o długości 5,6 kilometra. W wyniku tych prób, w lipcu 1999 roku ogłoszono konkurs na opracowanie kompleksowego projektu rozwoju komunikacji tramwajowej w mieście.
Ostatecznie, po wykonaniu niezbędnych prac, w dniu 15 sierpnia 2003 roku zainaugurowano funkcjonowanie trasy tramwajowej, funkcjonującej w relacji z Puerta del Mar w Alicante do El Campello. Była to nowa, licząca 14 kilometrów, dwutorowa, zelektryfikowana trasa, posiadająca 13 przystanków. W ten sposób Alicante stało się piątym obszarem metropolitalnym, który wprowadził szynowy system transportu miejskiego po Madrycie, Barcelonie, Walencji i Bilbao, oraz pierwszym w Hiszpanii, który wprowadził ruch tramwajów po dawnej linii kolejowej.
W latach 2003 - 2007 przeprowadzono prace, które przygotowały przyszłe rozbudowy i modyfikacje sieci. W związku z tym, w 2007 roku miały miejsce ważne zmiany. W maju oddano do użytku nową trasę między przystankami La Isleta i Mercado, co oznaczało wprowadzenie tramwaju do centrum miasta tunelem. Spowodowało to, że linia do El Campello zmieniła swój początek z Puerta del Mar na nową stację Mercado. Ponadto, prawie trzy miesiące później, pod koniec lipca, uruchomiono linię 1, która zaczęła korzystać z nowych tramwajów Vossloh, kursujących początkowo pomiędzy Mercado a przystankiem Creueta de Villajoyosa. W kolejnym roku została ona przedłużona do miejscowości Benidorm. W czerwcu 2007 roku otwarto odgałęzienie do Cabo de la Huerta, które zaczęła obsługiwać linia 4. Dwa lata później trasę rozbudowano, tworząc kilku przystankową pętlę uliczną, ułatwiając obsługę plaży Playa de San Juan. W czerwcu 2010 roku, po trzech latach prac, zainaugurowano funkcjonowanie węzła Luceros, stanowiącego centrum przesiadkowe dla całej sieci tramwajowej. Do jego budowy konieczne było wykonanie wykopu o głębokości 20 metrów. Wraz z oddaniem podziemnego węzła Luceros do użytku, linie 1, 3 i 4 zostały do niego przedłużone.
Z początkiem września 2013 roku została otwarta linia 2, która łączy centrum miasta z San Vicente del Raspeig, z przystankami przy Uniwersytecie i Szpitalu Ogólnym. Z kolei w grudniu 2018 roku otwarto tunel Sierra Grossa, który miał umożliwić dwutorowy ruch tramwajów pomiędzy przystankami Sangueta i La Isleta. Dotychczas bowiem było to wąskie gardło sieci z jednotorowym odcinkiem, prowadzącym wzdłuż wąskiego pasa wybrzeża i drogi. Zakończenie tych prac pozwoliło na zwiększenie częstotliwości kursowania tramwajów, przy jednoczesnym uruchomieniu nowej linii 5, której trasa pokrywa się z linią 4, za wyjątkiem dwóch przystanków do Puerta del Mar. W ostatnich latach cały czas prowadzone były prace w celu elektryfikacji całego odcinka linii do Denii i dobudowy drugiego toru oraz wzmocnień niektórych przepraw mostowych.
W początkowym, testowym okresie funkcjonowania komunikacji tramwajowej od 1999 do 2007 roku, sprawdzano różne typy tramwajów. Na samym początku eksploatowano prototyp wagonu Siemens Combino, następnie dwukierunkowy wóz MGT6D z Halle. Wykorzystywano też cztery jednokierunkowe wozy Siemens Duewag, wypożyczone z Walencji. Na ich potrzeby stworzono pętle do zawracania w odległości około 700 metrów na północ od El Campello i na starej stacji La Marina.
Od 2007 roku do ruchu wprowadzono 9 wagonów Vossloh Citilink. Są to pojazdy częściowo niskopodłogowe, dostosowane do poruszania się zarówno po torach tramwajowych i kolejowych. W Alicante obsługują linię 1 i okazjonalnie linię 3. Fabryczne są przystosowane do osiągania prędkości maksymalnej aż 180 km/h, ale ze względu na eksploatację na sieci tramwajowej, ograniczono ich możliwości poruszania się do 100 km/h. Posiadają 37 metrów długości i mogą zabrać na pokład do 300 pasażerów.
W latach 2006 – 2013 wprowadzono do ruchu typowe wagony tramwajowej firmy Bombardier z rodziny Flexity Outlook. W sumie dostarczono 44 pojazdy tego typu, która są wykorzystywane w trakcji ukrotnionej do obsługi linii 2. Posiadają 32,4 metra długości i są nieco węższe od Citylinków. Ich szerokość jest standardowa dla tramwajów i wynosi 2,4 metra. Są całkowicie niskopodłogowe i rozwijają prędkość do 70 km/h.
Trzecim, obecnie stosowanym typem taboru jest sześć pojazdów wyprodukowanych przez Stadler Rail w fabryce w Albuixech (Walencja). Mogą być napędzane trakcją spalinową lub elektryczną. Mają niską podłogę i osiągają prędkość maksymalną 100 km/h. Stosowane są na liniach 1 w trakcji elektrycznej i 9 w trakcji mieszanej. Do eksploatacji weszły w lipcu 2020 roku.
W przeszłości na linii 9 stosowano sześć wagonów spalinowych MAN. Zostały one zastąpione przez opisane powyżej pojazdy firmy Stadler. Wszystkie obecnie stosowane tramwaje są dwukierunkowe. Dzięki temu, na sieci nie ma potrzeby stosowania typowych pętli do zawracania. W związku z tym, wszystkie trasy zakończone są końcówkami.
W okresie próbnym w latach 1999 - 2007 do obsługi tramwajów wykorzystywano stare obiekty kolei wąskotorowej w La Marina. W 2007 roku powstała nowoczesna zajezdnia w miejscowości Campello, w pobliżu autostrady A-70. Niewielkie obiekty zaplecza technicznego, przeznaczone do obsługi wagonów kursujących głównie na linii 9, zlokalizowane są przy końcowych przystankach w Benidorm i Denii, oddalonych od Alicante.
Alicante posiada ambitne plany dalszego rozwoju sieci tramwajowej. Rozpoczęto realizację projektu podziemnego połączenia z przystanku Luceros do głównej stacji kolejowej w mieście, jak również uruchomienia linii numer 6 i rozwoju torowisk tramwajowych w kierunku zachodnim.
PSMKMS & Impuls
