Tramwaje na świecie

Irlandia - Dublin

: Nadrzędna kategoria: Tramwaje; Kategoria: Tramwaje na świecie; Opublikowano: niedziela, 30, listopad 2025 21:00; PSMKMS; Odsłony: 516

Dublin jest stolicą i największym miastem Irlandii, państwa położonego na wyspie na zachód od Wielkiej Brytanii. W przeszłości funkcjonowała tu rozbudowana sieć tramwajowa, która jednak uległa likwidacji w 1949 roku. W 2004 roku tramwaje powróciły w nowej odsłonie na ulice Dublina i od tego czasu przeżywają burzliwy rozwój.

Pierwsze wzmianki o istnieniu osady w miejscu współczesnego Dublina pochodzą z około 140 roku. W 840 roku norwescy wikingowie na południowym brzegu rzeki Liffey założyli osadę handlową, która rozwijała się przez kolejne lata. Około 1028 roku założono tu biskupstwo. W 1170 roku osada została zdobyta przez Anglonormanów. Rok później otrzymała prawa miejskiej, stając się głównym ośrodkiem panowania angielskiego w Irlandii. Od 1279 roku odbywały się tu obrady irlandzkiego parlamentu. W latach 1613 - 1800 funkcjonowała tu stała siedziba parlamentu. W 1591 roku królowa Elżbieta I przyznała statut nowemu uniwersytetowi Trinty College. Od XVII wieku był to główny ośrodek irlandzkiego ruchu niepodległościowego. W 1797, 1803 i 1916 roku dochodziło tu do antybrytyjskich powstań. W wyniku ostatniego, określanego mianem Powstania Wielkanocnego, w 1921 roku podpisano Traktat angielsko-irlandzki, dzięki któremu po raz pierwszy powstało Wolne Państwo Irlandzkie ze stolicą w Dublinie. Od 1922 roku trwała jednak wojna domowa. Ostatecznie w grudniu 1937 roku weszła w życie konstytucja Irlandii, na mocy której powstało państwo Irlandia.

Współcześnie Dublin jest atrakcyjnym miastem pod względem turystycznym, chociaż zachowało się tu stosunkowo niewiele historycznych obiektów. Dominuje natomiast niewysoka, młoda zabudowa, utrzymana w stylu georgiańskim i neoklasycznym. W mieście można zobaczyć zamek Dubliński, który wprawdzie powstał w miejscu dawnych fortyfikacji wikingów z XIII wieku, jednak został przebudowany w XVIII wieku. W Dublinie zachowała się też katedra Kościoła Chrystusowego z 1172 roku, której kształt nadała przebudowa z końca XIX wieku oraz katedra św. Patryka. Obie stanowią własność Kościoła Irlandii.

Pierwsza linia tramwaju konnego rozpoczęła funkcjonowanie w Dublinie w 1872 roku i początkowo prowadziła do Terenure. Kolejne połączenia były uruchamiane przez wielu firm, które ostatecznie w ciągu kilku lat zostały przejęte przez Dublin United Tramways Company (DUTC), zdominowane na wiele lat przez Williama Martina Murphy'ego. Większość linii kursowała z centrum miasta do pobliskich przedmieść. Ponadto istniały dłuższe połączenia. Jedna z linii docierała do wodospadu Poulaphouca, będącego popularną atrakcją turystyczną, natomiast dwie linie dojeżdżały do Howth. W XIX wieku powstały też linie tramwaju parowego z Terenure do Blessington i Lucan, oraz tramwaje wąskotorowe i szerokotorowe, związane z obsługą przemysłową w Browarze Guinnessa. W szczytowym momencie, długość sieci wynosiła blisko 100 kilometrów długości. System był intensywnie wykorzystywany, rentowny i zaawansowany pod względem technologii i udogodnień dla pasażerów. W 1901 roku ukończono jego elektryfikację. Wówczas kursowało po niej 280 pociągów tramwajowych, w tym specjalny tramwaj dyrektorski, który był używany między innymi przez Williama Martina Murphy'ego do inspekcji sieci. W 1911 roku w eksploatacji pozostawało 330 wagonów tramwajowych. Intensywne wykorzystywanie sieci trwało do lat dwudziestych dwudziestego wieku. W szczytowym okresie funkcjonowało 31 linii tramwajowych. W kolejnych latach zaczęły być one wypierane przez komunikację autobusową. Upadek sieci tramwajowych przyspieszył w latach czterdziestych. Ostatnie tramwaje zjechały z ulic Dublina w lipcu 1949 roku. Dziesięć lat dłużej przetrwały w położonym w pobliżu Howth Head. Tam zakończono ich eksploatacje w 1959 roku.

Do koncepcji tramwaju na ulicach Dublina powrócono pół wieku później, w latach dziewięćdziesiątych. W ramach projektu LAUS zaproponowano budowę nowego systemu tramwajowego w kształcie lekkiej kolei. Prace budowlane rozpoczęły się wiosną 2001 roku. W 2004 roku otwarto dwie główne trasy. Zielona, prowadząca z północy na południe, rozpoczęła funkcjonowanie w czerwcu, natomiast czerwona, prowadząca ze wschodu na zachód, ruszyła we wrześniu. W kolejnych latach zrealizowano przedłużenie czerwonej linii i budowę dodatkowych odnóg na obu końcach trasy, natomiast zielona linia została również przedłużona na obu końcach, ale bez realizacji dodatkowych odnóg. Od czasu północnego przedłużenia zielonej linii w 2017 roku, obie linie krzyżują się w centrum miasta. Pociągi tramwajowe w korytarzu zielonym i czerwonym kursują na swoich stałych odcinkach, wyznaczonych poprzez pętle lub końcówki. W przypadku linii zielonej tramwaje z Broombridge docierają tylko do Sandyford a z pętli wokół centrum do Bride's Glen. Na środkowym odcinku tworzą wspólny takt. Nie ma natomiast możliwości przejazdu jednym tramwajem bez przesiadki na całej długości z Broombridge do Bride's Glen. Podobny system funkcjonuje na linii czerwonej. Tramwaje rozpoczynające trasę na wschodnich odnogach The Point lub Connolly, kończą trasę na odnogach Saggart lub Tallaght, tworząc wspólny takt na środkowym odcinku. W okresie mniejszego ruchu na odcinku zachodnim Belgard - Tallaght tramwaje kursują wahadłowo, nie dojeżdżając do centrum i pasażerowie muszą się przesiadać na przystanku Belgard do linii z Saggart w kierunku The Point. W 2025 roku długość sieci wynosiła 42,5 kilometra, przy których zlokalizowano 67 przystanków. Tramwaje poruszały się po torach o standardowym rozstawie 1435 mm i były zasilane napięciem 750 V.

Do obsługi linii zielonej początkowo zakupiono 14 wagonów Alstom Citadis 401 o długości 40 metrów, oznaczonych numerami od 4001 do 4014. W 2009 roku zamówiono 26 nowych wozów Alstom Citadis 402 o długości 43 metrów. Zostały one oznaczone numerami od 5001 do 5026. Od 2010 roku stopniowo zastępowały one wagony Citadis 401, które przenoszono do obsługi linii czerwonej. W latach 2019-2021 wszystkie wozy Citadis 402 zostały wydłużone do 55 metrów, aby dostosować je do wozów serii Citadis 502. Stopniowo też zwiększono flotę oryginalnych wagonów Citadis 502, pozyskując kolejne pojazdy oznaczone numerami od 5027 do 5041. W 2025 roku linię zieloną obsługiwało 41 wagonów Alstom Citadis 502 o numerach od 5001 do 5041 i długości 55 metrów. Początkowo linię zieloną obsługiwała tylko zajezdnia Sandyford, położona na południu miasta. Po przedłużeniu trasy na północ, otwarto drugą zajezdnię, zlokalizowaną w pobliżu nowej końcówki Broombridge.

Do obsługi linii czerwonej zakupiono początkowo 26 wagonów Citadis 301 o długości 30 metrów. Oznaczono je numerami od 3001 do 3026. Począwszy od 2007 roku, pojazdy te były poddawane modernizacji, w ramach której zabudowywano dodatkowe człony, wydłużając je do 40 metrów i parametrów wozów z rodziny Citadis 401. Dodatkowo, do obsługi linii czerwonej skierowano 14 wagonów, wcześniej eksploatowanych na linii zielonej, od początku w konfiguracji Citadis 401, o długości 40 metrów. Wszystkie 40 pojazdów obsługujących linię czerwoną zostało niemal ujednolicone. Stacjonowały one w zajezdni Red Cow w zachodniej części miasta.

Wszystkie tramwaje Alstom Citadis były w kolorze srebrnym i zostały wyprodukowane w zakładach La Rochelle we Francji. W liniowej eksploatacji osiągały prędkość maksymalną wynoszącą 70 km/h. Linie tramwajowe w Dublinie szybko zaczęły cieszyć się ogromną popularnością. Jednocześnie stopniowo przedłużano trasy i zwiększano częstotliwość kursowania. Stąd niezbędne stało się wydłużenie istniejących pojazdów oraz zakup kolejnych wozów. Szczególne wrażenie robiły wagony Alstom Citadis 502 o długości 55 metrów, wijące się niczym wąż po wąskich ulicach centrum Dublina.

Chociaż istnieją połączenia torowe w centrum pomiędzy linią zieloną i czerwoną, a cała sieć i tabor są kompatybilne, wagony z poszczególnych zajezdni obsługują tylko swoje korytarze. W 2025 roku na linii zielonej kursowały tylko wozy Citadis 502 a na czerwonej tylko wozy Citadis 401. Nie stosowano też liniowych połączeń poza ustalonymi korytarzami. W centrum zlokalizowano wygodny węzeł przesiadkowy pomiędzy liniami, z przystankami położonymi w jednym poziomie i w odległości nie przekraczającej 100 metrów od siebie.

W styczniu 2023 roku opublikowano strategię transportową dla aglomeracji dublińskiej na lata 2022-2042, w ramach której wyszczególniono plan realizacji czterech rozszerzeń istniejącej sieci systemu LUAS. W perspektywie średnioterminowej (2031-2036) zakładano przedłużenie zielonej linii na północ do Finglas i na południe do Bray oraz budowę nowej, trzeciej linii do Lucan. W dalszej perspektywie, ale jeszcze przed 2042 roku, planowano przedłużenie linii czerwonej do Poolbeg.

PSMKMS & Impuls