Tramwaje w Europie
Francja - Le Mans
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje
- Kategoria: Tramwaje na świecie
- Opublikowano: niedziela, 11, styczeń 2026 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 426
Le Mans położone jest w północno-zachodniej Francji, w kraju Loary, w miejscu ujścia rzeki Huisne do Sarthe. Liczy niespełna 150 tysięcy mieszkańców. Pod koniec dziewiętnastego wieku została uruchomiona tu sieć tramwajowa, którą jednak zlikwidowano tuż po zakończeniu II wojny światowej. Podobnie, jak w wielu innych francuskich miastach, tramwaje powróciły na ulice miasta w dwudziestym pierwszym wieku.
Osada w miejscu współczesnego Le Mans wzmiankowana była już przez Ptolemeusza, jako rzymskie miasto, będące stolicą galijskiego szczepu Aulerków. Od 47 roku p.n.e. znajdowała się w starożytnej rzymskiej prowincji Gallia Lugdunensis. Jako główne miasto prowincji Maine, Le Mans było w XI wieku obiektem rywalizacji pomiędzy hrabiami Andegawenii i książętami Normandii. Gdy Normanowie sprawowali kontrolę nad Maine, Wilhelm Zdobywca mógł pokusić się o podbój Anglii. W 1069 roku mieszkańcy zbuntowali się i siłą usunęli Normanów, co doprowadziło do objęcia władzy przez Hugona V. W 1230 roku królowa Anglii Berengaria Nawarrska, wdowa po królu Ryszardzie Lwie Serce wybudowała opactwo i tam została pochowana. W dziewiętnastym wieku Le Mans przeżywało intensywny rozwój. Liczba mieszkańców wzrosła z 17 do 60 tysięcy. Powstały robotnicze dzielnice rozciągające się wzdłuż rzek Sarthe i Huisne. Zbudowano tu zakłady przemysłowe wytwarzające pojazdy kolejowe i samochodowe oraz produkujące tekstylia i tytoń. Po II wojnie światowej miasto stało się znane przede wszystkim ze sportów motorowych. Do dziś znajduje się tu jeden z najsłynniejszych torów wyścigowych na świecie, na którym rozgrywany jest 24-godzinny wyścig Le Mans. W czasie jednego z nich w 1955 roku zderzyły się 3 pojazdy. Jeden wpadł w publiczność, doprowadzając do śmierci 83 osób. Le Mans posiada dobrze zachowane stare miasto oraz katedrę pod wezwaniem św. Juliana, pierwszego tutejszego biskupa. Na starym mieście można podziwiać również fragmenty murów obronnych z czasów rzymskich oraz rzymskie łaźnie.
W związku z rozwojem przemysłu w XIX wieku, uruchomienie sprawnego systemu transportu miejskiego stawało się coraz pilniejszą potrzebą. Od 1886 roku próbowano wprowadzić omnibusy konne, jednak szybko okazały się one nieefektywne. Z tego względu, już w 1875 roku rozważano funkcjonowanie tramwaju konnego. Ze względu na dużą różnicę wzniesień, koncepcji tej nie wdrożono jednak w życie. Dopiero w 1897 roku udało się doprowadzić do uruchomienia pierwszej linii tramwaju elektrycznego, który poruszał się po torach o rozstawie 1000 mm. Trasa liczyła 3 kilometry długości i prowadziła w relacji: Dworzec Centralny - Place de la République - Octroi des Maillets. Niemal od razu uruchomiono drugą linię, kursującą po trasie: Karmelitanie - Złoty Krzyż i częściowo trzecią linię: Szpital - rue et Pont Gambetta - place de la République - Lune de Pontlieue. Tabor składał się z 22 dwuosiowych wagonów silnikowych, zdolnych do przewozu 45 pasażerów, wyprodukowane przez firmę Fives Lille. Zakupiono też 9 otwartych przyczep, zwanych Buffalo. W kolejnych latach pozyskano kolejne dwie doczepy otwarte, a w 1916 roku dodatkowo jeszcze 4 zamknięte przyczepy. Pod koniec lat trzydziestych, w obliczu wzrostu ruchu samochodowego, linia tramwajowa musiała ustąpić miejsca autobusom i trolejbusom. Ostatecznie sieć tramwajową w Le Mans zlikwidowano zaraz po zakończeniu II wojny światowej. Ostatni przejazd miejskiego tramwaju odbył się w listopadzie 1947 roku na trasie: Pontlieue – Szpital.
W Le Mans od 1881 roku funkcjonowała też wąskotorowa sieć tramwajów podmiejskich Tramways de la Sarthe, poruszających się również po torach o rozstawie 1000 mm. Początkowo były one obsługiwane przez pojazdy parowe, natomiast po 1924 roku pojawiły się również spalinowe wagony motorowe. Główna stacja znajdowała się na lewym brzegu rzeki Sarthe, niedaleko obecnej południowej stacji Le Mans. W 1922 roku sieć osiągnęła łączną długość aż 416 kilometrów, obsługując ruch pasażerski i towarowy. Niestety, wiosną 1947 roku również ona uległa całkowitej likwidacji.
Ciekawostką inżynieryjną w Le Mans stanowił most w kształcie litery X, zbudowany do płynnego przejazdu tramwajów. Składał się z dwóch mostów krzyżujących się w środku rzeki Sarthe. Pierwsza odnoga, używana przez Tramways de la Sarthe, łączyła Quai Louis Blanc z rue Voltaire, a druga pozwalała od 1914 roku miejskiej linii numer 2 na przejazd z alei Bollée w kierunku cmentarza Zachodniego. Most wybudowano w 1898 roku, pod kierownictwem Louisa Harela de la Noë. Obiekt został wysadzony w powietrze 8 sierpnia 1944 roku, ale przez pół wieku pozostawał typowym obrazem miejskiego krajobrazu Le Mans.
Dokładnie sześćdziesiąt lat później, zdecydowano o reaktywacji komunikacji tramwajowej w Le Mans, tworząc sieć składającą się z jednej linii, posiadającej trzy końcówki oraz 29 przystanków. Linia została uroczyście otwarta w listopadzie 2007 roku na trasie łączącej Antarès z Université. Odgałęzienie do Sablons, docierające do końcówki Espal - Arche de la Nature, zostało otwarte miesiąc później. Linia składała się ze wspólnej trasy z Uniwersytetu do Saint-Martin, gdzie następnie rozdziela się na dwie odnogi: jedną w kierunku Espal, drugą w kierunku Antarès, oferując trzy stacje końcowe (Université, Espal i Antarès). Łączna długość linii wynosiła 15,4 kilometra, z czego 10 kilometrów wykonano w technologii zielonego torowiska. Prace nad drugą linią do Bellevue rozpoczęły się w grudniu 2011 roku. Od 30 sierpnia 2014 roku wprowadzono dwie oddzielne linie, a sieć tramwajowa składała się z czterech odgałęzień. Linia T2 zaczyna się na Avenue de Bruxelles w dzielnicy Bellevue, przylegającej do gminy Coulaines, a następnie prowadzi Avenue des Maillets, przecina Place de la Croix de Pierre, a następnie łączy się z Place des Jacobins, biegnąc wzdłuż katedry. Trasa odgałęzia się następnie przez Avenue Mendès-France, przebiega obok centrum handlowym Jacobin, w kierunku Place des Comtes-du-Maine. Łączy się z linią T1 na Place de la Préfecture, z którą biegnie wspólną trasą do przystanku Saint-Martin, po czym opuszcza ją, by obsługiwać odgałęzienie Sablons w kierunku Espal.
Początkowo do obsługi sieci zakupiono 23 wagony Alstom Citadis 302. Zostały one dostarczone w latach 2006 – 2007 i otrzymały numery od 1001 do 1023. Wszystkie pojazdy posiadają charakterystyczne, miedziane barwy. W 2011 roku pozyskano dalsze 3 wagony oznaczone numerami od 1024 do 1026, natomiast w latach 2013 – 2014 kolejne 8 Citadisów, noszących numery z przedziału od 1027 do 1034. Wszystkie posiadane tramwaje były pięcioczłonowe, o długości 32 metrów i szerokości 2,40 metra, mogące pomieścić na pokładzie ponad 200 osób, w tym 64 pasażerów na miejscach siedzących. W 2025 roku zatwierdzono do realizacji projekt dotyczący wydłużenia wszystkich pojazdów o dwa człony, do 43 metrów długości, co miało przyczynić się do zwiększenia zdolności przewozowych. Obie linie poruszały się już na wspólnym odcinku trasy z łączną częstotliwością co 3 minuty, więc nie było możliwości dalszego zwiększenia liczby kursów. Proces wydłużania wagonów tramwajowych miał się zakończyć w ciągu dwóch lat. Wszystkie tramwaje stacjonowały w jezdnej zajezdni, zlokalizowanej w południowej części miasta, w pobliżu przystanku końcowego linii T1 Antarès.
Operatorem świadczącym usługi transportu publicznego w Le Mans było przedsiębiorstwo SETRAM. Długość sieci w 2025 roku wynosiła 18,8 kilometra. Nie było planów budowy nowej linii tramwajowej, natomiast planowano otwarcie linii autobusowej BRT, określanej numerem T3 w nawiązaniu do dwóch linii tramwajowych T1 i T2, która miała uzupełnić ofertę przewozową dla mieszkańców.
PSMKMS & Impuls
