Tramwaje na świecie
Francja - Montpellier
- Nadrzędna kategoria: Tramwaje
- Kategoria: Tramwaje na świecie
- Opublikowano: środa, 25, luty 2026 21:00
- PSMKMS
- Odsłony: 409
Miasto Montpellier położone jest w południowej Francji, w regionie Oksytania, w pobliżu wybrzeża Morza Śródziemnego. Liczy ponad 300 tysięcy mieszkańców, natomiast cały okręg Montpellier ponad 700 tysięcy. Funkcjonuje tu komunikacja tramwajowa, która została odbudowana po pięćdziesięciu latach od likwidacji pierwszej sieci tramwaju w mieście.
Montpellier powstało w 737 roku z połączenia dwóch wiosek. Nosiło wówczas nazwę Mons pessulanus albo Pessulus. W XI wieku rozwinęło się dzięki handlowi morskiemu i stało ważnym punktem na szlaku pielgrzymkowym do Santiago de Compostela. W 1141 roku uzyskało prawa miejskie. We wczesnym średniowieczu pobliskie miasto Maguelone, leżące nad samym brzegiem Morza Śródziemnego, było największą osadą w tym rejonie i siedzibą biskupstwa. Napady piratów prawdopodobnie zmusiły mieszkańców do przeniesienia się w głąb lądu, na miejsce obecnego Montpellier. Miasto nie ma więc, jako jedno z niewielu francuskich miast, korzeni sięgających czasów rzymskich. Od 1160 roku działała tu jednak wyższa szkoła prawnicza, natomiast od 1180 roku uniwersytet, w ramach którego w 1221 roku powstał, pierwszy we Francji, wydział medycyny. Montpellier przeszło na własność królów Aragonii w wyniku małżeństwa Piotra II Aragońskiego z Marią z Montpellier. Następnie stało się częścią Królestwa Majorki, by w 1349 roku znaleźć się w Królestwie Francji. W latach trzydziestych XVI wieku ukończył tu studia astrolog i lekarz, powołany później na dwór Katarzyny Medycejskiej – Michel de Nostre-Dame, bardziej znany jako Nostradamus, a także pisarz, lekarz i humanista François Rabelais.
Współczesne Montpellier liczy 300 tysięcy mieszkańców, natomiast cały okręg Montpellier ponad 700 tysięcy. Nadal jest to ważny ośrodek uniwersytecki i naukowy. W południowej części miasta zlokalizowano natomiast zakłady przemysłowe. Jest to również ważny węzeł komunikacyjny. Docierają tu między innymi koleje dużych prędkości TGV. Wzorem wielu miast francuskich, Montpellier posiada podobną, bogatą historię sieci tramwaju klasycznego, która po II wojnie światowej została zlikwidowana, by następnie pod koniec dwudziestego wieku przejść reaktywację.
Pierwsze tramwaje konne wyjechały na ulice Montpellier w 1880 roku. Przewozy wykonywane były przez Compagnie Générale des Omnibus de Marseille. Sieć składała się z 6 linii, które obsługiwało 20 wagonów i 39 koni. Tramwaje poruszały się po średniowiecznym centrum Écusson i jego okolicach. Docierały także do sąsiedniej gminy Castelnau-le-Lez. W zależności od trasy, linie kursowały z częstotliwością co 30 minut lub tylko co godzinę. Z powodu złego utrzymania torów i złej opieki nad końmi, sieć tramwajowa uległa likwidacji już w 1883 roku.
W 1897 roku na ulice miasta wyjechały pierwsze tramwaje elektryczne, które poruszały się po torach o rozstawie 1000 mm. Obsługiwały obszar Montpellier i ponownie sąsiednią gminę Castelnau-le-Lez z częstotliwością znacznie lepszą, nawet co 7,5 minuty. Place de la Comédie był głównym węzłem pięciu linii tramwajowych. Innymi punktami przesiadkowymi były stacja kolejowa Gare Saint Roch i plac przed kościołem Saint-Denis. Długość sieci wynosiła 12 kilometrów. Tramwaje w mieście przetrwały II wojnę światową. Potem jednak, ze względu na rosnącą konkurencję ze strony samochodów oraz rozbudowywaną sieć połączeń autobusowych, komunikacja tramwajowa w Montpellier została zlikwidowana z początkiem 1949 roku.
Na reaktywację sieci tramwajowej w mieście trzeba było poczekać pół wieku. Jeszcze w latach dziewięćdziesiątych podjęto decyzję o realizacji nowego systemu tramwajowego. Tym razem zastosowano tory o rozstawie 1435 mm. Pierwsza linia została otwarta w lipcu 2000 roku, a druga w grudniu 2006 roku. Linie 3 i 4 uruchomiono jednocześnie w kwietniu 2012 roku, wraz z przedłużeniem linii 1 i przekierowaniem linii 2. Zachodni odcinek linii 4 został otwarty w lipcu 2016 roku, domykając tym samym pętlę wokół centrum miasta. W grudniu 2025 roku oddano do użytku linię 5. Dzięki temu, w Montpellier funkcjonuje obecnie bardzo rozległa sieć o długości 71,6 kilometra. Planowany jest jej dalszy rozwój, w tym przedłużenie linii 1 do stacji TGV Montpellier Sud de France, czy linii 3 do lotniska Montpellier-Méditerranée i wybrzeża Morza Śródziemnego. Tramwaj jest własnością Montpellier Méditerranée Métropole i jest eksploatowany przez przedsiębiorstwo Transports de l'agglomération de Montpellier, określane też skrótem TAM. Po mieście kursuje 98 wagonów tramwajowych.
Linia 1 została otwarta w dniu 1 lipca 2000 roku, mierzy 17,6 kilometra długości i prowadzi w całości w granicach miasta Montpellier, biegnąc półkolem od północnego zachodu, przez centrum miasta, do jego wschodniego krańca, kończąc się w dzielnicy handlowo-rozrywkowej Odysseum. Na trasie linii znajduje się 27 przystanków z 7 głównymi węzłami przesiadkowymi. Tramwaje na linii 1 posiadają niebieskie barwy, ozdobione białymi jaskółkami, zaprojektowanymi przez stylistów Élisabeth Garouste i Mattię Bonetti. Każdy tramwaj nosi imię członka społeczności aglomeracji Montpellier.
Tabor obsługujący linię 1 składa się z 30 wagonów Alstom Citadis 401 i 3 wozów Alstom Citadis 402. Wszystkie pojazdy stacjonują w zajezdni Les Hirondelles, zlokalizowanej w zachodniej dzielnicy La Paillade, która znajduje się pomiędzy przystankami Saint-Paul i Hauts de Massane. Pierwotnie linia 1 była obsługiwana była przez 28 trójczłonowych wagonów Citadis 301 o długości 29,8 metra. W okresie od lipca 2002 roku do maja 2003 roku, w związku z odnotowywaną wysoką frekwencją, wagony te zostały przedłużone o 2 człony, dzięki czemu mierzą obecnie 40,9 metra długości i są określane jako Citadis 401. Ponadto, w styczniu 2002 roku dostarczono dwa dodatkowe tramwaje tego typu, zwiększając ich liczbę do 30 sztuk. Pojazdy te oznaczono numerami od 2001 do 2030.
W przyszłości planowana jest dalsza rozbudowa linii numer 1, w tym przedłużenie na wschód od Odysseum, umożliwiając dojazd do stacji TGV Sud de France na Contournement Nîmes – Montpellier.
Linia 2 została oddana do użytku w dniu 16 grudnia 2006 roku, mierzy 17,5 kilometra długości i posiada 28 przystanków. Jej trasa prowadzi między Jacou na północnym wschodzie a Saint-Jean-de-Védas na południowym zachodzie, przez Castelnau-le-Lez (na granicy z Le Crès) i centrum Montpellier. Część linii 2, między Sabines a Saint-Jean-le-Sec, wykorzystuje liczący 2,5 kilometra długości odcinek opuszczonej linii kolejowej. Skrajne odcinki trasy są jednotorowe z mijankami. Tramwaje na linii 2 posiadają pomarańczowe barwy, ozdobione kwiatami autorstwa Mattii Bonettiego. Każdy tramwaj nosi imię historycznej postaci z regionu Montpellier.
Tabor obsługujący linię 2 składa się z 15 wagonów Alstom Citadis 302 o długości 32,5 metra, składających się z pięciu członów, oznaczonych numerami od 2050 do 2064 oraz 5 wagonów Alstom Citadis 402 o długości 42 metrów, składających się z siedmiu członów, oznaczonych numerami od 2092 do 2097. Oba typy tramwajów posiadają identyczne barwy. Wszystkie wagony stacjonują w zajezdni La Jeune Parque, znajdującej się w pobliżu przystanku Sabines.
Linia 3 została otwarta w dniu 7 kwietnia 2012 roku, mierzy 19,8 kilometra długości i posiada 29 przystanków. Jej trasa prowadzi od Juvignac na zachodzie do Pérols-Etang de l'Or na południowym wschodzie. Istnieje również, liczące trzy przystanki długości, odgałęzienie z Boirargues do Lattes-Centre.
Tabor obsługujący linię 3 składa się z 17 wagonów Alstom Citadis 402 o długości 42 metrów, składających się z siedmiu członów, oznaczonych numerami od 2073 do 2089. Tramwaje posiadają zielone barwy, ozdobione motywami podwodnymi, zaprojektowane przez projektanta Christiana Lacroix.
Linia 4 została oddana do użytku w dniu 7 kwietnia 2012 roku, ale okrężną trasę o długości 9,2 kilometra ukończono dopiero w lipcu 2016 roku, wraz z inauguracją nowego odcinka między Louis Blanc a Observatoire. Składa się z 18 przystanków.
Tabor obsługujący linie 4 składa się z 10 wagonów Alstom Citadis 302 o numerach od 2031 do 2033 i od 2041 do 2047. Malowanie tramwajów kursujących na linii 4 odzwierciedla nasłonecznienie regionu Langwedocja-Roussillon. Malowanie zostało zainspirowane starymi rycinami, a blask złota rozświetlony perłami, kamieniami i klejnotami stanowi tło dla serii motywów architektonicznych zapożyczonych z Château du Peyrou i fontanny Trzech Gracji, dwóch pobliskich pomników.
Linia 4 kursuje wokół centrum miasta. Tramwaje oznaczone numerem 4a jeżdżą zgodnie z ruchem wskazówek zegara, a te oznaczone numerem 4b w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara.
W 2005 roku zaproponowano budowę piątej linii, a przeznaczony do realizacji projekt został oficjalnie zaprezentowany w styczniu 2009 roku. Trasa docelowo liczyć miała 20,5 kilometra długości, a jej budowa podzielona została na dwa etapy, z których pierwszy obejmować miał linię o długości 15,5 kilometra między Lavérune, na zachód od Montpellier, a Clapiers, na północ od miasta. W ramach drugiej fazy przewidziano budowę przedłużenia w kierunku północnym do Prades-le-Lez na zewnętrznych przedmieściach.
W kwietniu 2016 roku ogłoszono, że projekt zostanie zrealizowany do 2025 roku z krótszą i tańszą trasą. Prace rozpoczęły się w kwietnia 2019 roku i zakończyły dopiero pod koniec 2025 roku. W dniu 20 grudnia uruchomiona została linia 5, która kursuje po trasie o długości 15 kilometrów po trasie z Clapiers do Grés de Montpellier. Druga końcówka zlokalizowana została tuż przed granicą z miejscowością Lavérune. Do obsługi nowej linii pozyskano 12 wagonów CAF Urbos 100X o długości 42 metrów, oznaczone numerami od 2101 do 2112. Pojazdy obsługujące nową linię również zyskały indywidualną kolorystkę, w której dominuje kolor biały. Montpellier powierzyło projekt artystyczny dla tramwajów znanemu francusko-kameruńskiemu artyście – Barthélémy Toguo. Stworzył on malowanie określane jako „Liście Życia”, na które składają się motywy roślinne.
Sieć tramwajowa w Montpellier dysponuje dwiema zajezdniami. Centrum Eksploatacji i Konserwacji Les Hirondelles zlokalizowane jest w dzielnicy Mosson, w północno-zachodniej części Montpellier. Stacjonują tu wagony obsługujące linie 1, 3 i 5. Poważniejsze naprawy przechodzą też wozy z pozostałych linii. Zajezdnia Jeune Parque położona jest na południowym zachodzie Montpellier, w parku biznesowym Garosud. Stacjonują tu wozy obsługujące linie 2 i 4.
W razie kolizji lub konieczności wysłania do ruchu dodatkowych pojazdów, Montpellier posiada kilka rezerwowych wagonów Citadis 302 i 402, posiadających ciemne malowanie.
PSMKMS & Impuls
